Van vredesbelofte naar oorlog: Trump, Iran en de dure boodschappen in Nederland

De Maas stroomt door, de Straat van Hormuz staat stil

In Rotterdam, 12 november 2026, weet een koopman wat een gesloten vaarweg betekent. Als de Maas dichtgaat, staat de stad stil. Geen containers, geen tankers, geen werk op de kade. De schepen wachten, de prijzen stijgen en iedereen voelt het. Precies dat gebeurt nu in de Straat van Hormuz, 5500 kilometer verderop. Daar is de belangrijkste olievaarweg ter wereld effectief afgesloten sinds 28 februari 2026. In Rotterdam, Antwerpen, Paramaribo en Willemstad is dat voelbaar aan de pomp en in de supermarkt.

De oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran begon op die dag met gezamenlijke aanvallen op Iran. De Straat is de smalle doorgang tussen Iran en Oman, op het smalste punt maar 39 kilometer breed. Normaal varen er 85 schepen per dag doorheen. Op 8 november waren dat er drie, op 12 november vijf. Dat is geen vertraging meer, dat is een blokkade. En een blokkade raakt benzine, diesel, voedsel en alles wat met transport te maken heeft.

Advertenties

Trump beloofde vrede en kreeg een oorlog die hij niet kan winnen

Trump won in 2024 met een simpele belofte. Hij zou geen oorlogen starten, hij zou oorlogen stoppen. Letterlijk zei hij: ik ga geen oorlog starten, ik ga oorlogen stoppen. Hij noemde zichzelf de president van vrede. Voor veel kiezers was dat de reden om op hem te stemmen.

Op 28 februari 2026 gebeurde het tegenovergestelde. De VS en Israël begonnen een gezamenlijke campagne tegen Iran, met aanvallen op onder meer nucleaire installaties. Een staakt-het-vuren op 8 april hield even stand, er kwam zelfs een deal in juni, maar begin juli stortte alles in. Trump verklaarde het staakt-het-vuren op 10 juli zelf voor voorbij. Sindsdien is er geen echte vrede meer, alleen een bevroren oorlog met dreigementen en een permanente marineblokkade. Op 9 november zei Trump dat de oorlog militair gezien effectief voorbij was. Tegelijk zei hij dat de blokkade van Iraanse havens, begonnen op 13 april, gewoon doorgaat en dat Amerika locked and loaded blijft. Dat is geen vrede. Dat is een oorlog op pauze, terwijl de prijzen doorlopen.

De kiezers voelden dat als verraad. In een peiling van Fox News in september vond meer dan 60 procent de oorlog de verkeerde beslissing en zei 71 procent dat de regering geen duidelijk plan had om hem te beëindigen. In een peiling van Pew in oktober keurde 65 procent de manier waarop Trump met het conflict omgaat af. In de exit polls zei 74 procent dat de Iran-oorlog een cruciale factor was in de stem, en de meesten stemden Democratisch. Vicepresident JD Vance zei het na de nederlaag het meest direct: de reden dat we verloren is de oorlog.

De midterms: Trump verliest beide kamers en daarmee zijn macht

Donald Trump en Benjamin Netanyahu

Op 3 november 2026 gingen de Amerikanen naar de stembus voor de midterms. De Democraten wonnen volgens AP en NBC News de controle over beide kamers van het Congres. In de Senaat stond het op 54 Democraten tegen 44 Republikeinen, met nog twee races niet geteld. In het Huis werden de Democraten geprojecteerd op minstens 258 van de 435 zetels, ruim boven de 218 die nodig zijn voor een meerderheid. Trump blijft president, maar hij heeft geen meerderheid meer om wetten door te krijgen.

Wie beide kamers verliest, verliest de mogelijkheid om een agenda door te drukken. Voor de laatste twee jaar van Trumps termijn betekent dit dat hij veel moeilijker wetten kan maken en vaker onderzocht kan worden. En het was niet alleen de oorlog. Kiezers gaven vier redenen, volgens Vance zelf: beëindig de oorlog, pak de kosten van levensonderhoud aan, zet America First weer centraal en verander de relatie met Israël. Trump had beloofd de inflatie te temmen, maar die is juist erger geworden.

ICE: niet het idee, maar de manier waarop het gebeurt

De verkiezingen gingen niet alleen over Iran. Een tweede verhaal speelde dagelijks op straat in Amerika. Dat is ICE, de Amerikaanse immigratiedienst. In Los Angeles, Salinas en andere steden zijn er de afgelopen weken steeds weer protesten geweest na invallen van ICE, met confrontaties, pepperspray en arrestaties.

De cijfers laten zien hoe diep die onvrede zit. In een peiling van Pew van 28 september tot 4 oktober 2026, onder 5062 volwassenen, keek 56 procent ongunstig naar ICE en maar 35 procent gunstig. Daarmee is ICE de minst populaire van twaalf federale agentschappen, zelfs impopulairder dan de belastingdienst IRS. Een peiling van ABC, Washington Post en Ipsos liet zien dat Amerikanen met twee tegen één tegen de tactieken van ICE zijn: 62 procent tegen, 31 procent voor. Het probleem is niet het idee van controle, maar de manier waarop het gebeurt.

Van de kust van Iran tot de oceaan: twee partijen houden de Straat dicht

De situatie in de Straat is geen klassieke zeeslag. Het is een patstelling tussen twee partijen die elkaar niet durven aan te vallen, maar elkaar wel volledig blokkeren. Aan de ene kant staat Iran vanaf het land. Iran controleert de hele noordkant van de Straat. Het land heeft decennialang gebouwd aan een netwerk van kustraketten langs de Perzische Golf, met ondergrondse raketsteden tot 500 meter diep, drones, mijnen en snelle aanvalsbootjes van de IRGC Navy. Iran heeft de Straat officieel gesloten verklaard op 2 maart 2026 en zegt nu: de Straat gaat pas open als de VS aan de zeven voorwaarden voldoet.

Advertenties

Aan de andere kant staat de VS vanaf de oceaan. De Amerikaanse vliegdekschepen varen niet de Straat in, dat zou te gevaarlijk zijn in dat smalle, door raketten bestreken water. Ze blijven in de Arabische Zee en de Golf van Oman. In de eerste week van november lagen daar twee vliegdekschepen, elf destroyers en een cruiser: de USS George Washington en de USS George H.W. Bush. De Bush ligt er al sinds april. Een derde vliegdekschip, de USS Theodore Roosevelt, is onderweg en wordt eind november verwacht. Formeel is het Iran dat de Straat sluit. In de praktijk houden twee partijen hem dicht. Iran vanaf het land, de VS vanaf zee.

Vredesonderhandelingen die volgens Iran niet bestaan

En dan is er het vreemdste deel: de zogenaamde vredesonderhandelingen. Trump wisselt al weken van verhaal. De ene dag zegt hij dat er gesprekken zijn en dat die zeer goed gaan. De andere dag zegt hij dat hij Vance nooit opdracht heeft gegeven om te onderhandelen. Weer een andere dag zegt hij dat de VS helemaal geen deal meer nodig heeft met Iran.

Iran ontkent keihard dat er directe onderhandelingen zijn. Rezaei zei in een interview met de Libanese zender Al Mayadeen dat Teheran niet onderhandelt met Washington en nog steeds wacht op een antwoord op de zeven voorwaarden. De Amerikaanse alternatieve journaliste Kim Iversen pikt dit op in haar show van 11 november. Haar kop is duidelijk: de topveiligheidsfunctionaris van Iran noemt de Vance-gesprekken een leugen om de gasprijzen te verlagen, er zijn geen onderhandelingen. Ze noemt het ghosting the war: de VS die stilletjes wegloopt uit de oorlog zonder toe te geven dat het mislukt is. Er zijn geen formele, directe onderhandelingen aan tafel. Er zijn wel indirecte contacten via bemiddelaars zoals Qatar, Oman en Pakistan.

Why Iran Says Peace Talks Are FAKE NEWS

Wat Rotterdam merkt van een oorlog in Hormuz

Dit is geen ver-van-mijn-bed-show. Dit is koopmanstaal. Als de Straat dicht is, moet olie omvaren, verzekeringen worden duurder en de hele wereld betaalt meer. Voor de oorlog kostte een gallon benzine in de VS ongeveer 2,98 dollar. Na het begin van de oorlog steeg dat naar 4,30 dollar, met een piek van 4,34 dollar. Diesel ging van 3,76 dollar naar 6,35 dollar in sommige overzichten. De Amerikaanse inflatie steeg van 2,4 procent in januari 2026 naar 3,4 procent in juli, met een piek van 4,3 procent in mei.

Op 12 november is er een kleine verlichting. De Amerikaanse benzineprijs is volgens AAA voor het eerst sinds juli weer onder de 4 dollar gezakt, naar 3,91 dollar per gallon. Brent-olie is gezakt naar rond de 90 dollar per vat, na een piek van meer dan 113 dollar eind oktober. Maar het is nog steeds ruim 30 procent hoger dan voor de oorlog. Diesel staat nog op 6,10 dollar, tegen 3,75 dollar een jaar geleden. Voor Nederland, Vlaanderen, Suriname en Caribisch Nederland werkt het hetzelfde. Als olie duurder wordt, wordt transport duurder. Als transport duurder wordt, wordt alles duurder: van de container op de Maasvlakte tot de boodschappen in Paramaribo en de stroomrekening in Kralendijk. En zolang Iran vanaf het land en de VS vanaf de oceaan de Straat dicht houden, blijft die rekening op tafel liggen, in Washington, in Teheran en op de kade in Rotterdam.

Reacties

Geef een reactie