De fles is dicht en wij betalen
Midden-Oosten, 5 oktober 2026 – Rotterdam ruikt het eerst. Als er iets mis is op de Maas, voel je het op de kades voordat het in Den Haag wordt besproken. Tankers die niet binnenkomen, diesel die duurder wordt, chauffeurs die vloeken bij de pomp op de Slinge. Sinds februari is de grootste fles van de wereld dicht: de Straat van Hormuz, waar twintig procent van alle olie en LNG doorheen moet. Twintig procent. Eén smalle strook water tussen Iran en Oman, en als die dichtgaat, staat de wereld stil. Nu, begin oktober 2026, is die fles al zeven maanden dicht en de tweede fles is erbij gekomen: Bab el-Mandeb, de ingang van de Rode Zee. Twee kranen dicht. En wij hier, van Spangen tot Suriname en Curaçao, betalen.
Zeven eisen en geen beweging
Op 4 oktober zei de Iraanse parlementsvoorzitter Mohammad Baqer Qalibaf het zonder omwegen: Hormuz gaat niet open totdat zeven voorwaarden uit het Islamabad Memorandum van juni zijn vervuld. Geen technische storing, geen piratenverhaal, gewoon keiharde politiek. Laten we ze benoemen zoals ze gelekt zijn. Eén: hef de Amerikaanse marineblokkade op Iraanse havens op. Twee: hef de olie-sancties op. Drie: geef twaalf miljard dollar aan bevroren tegoeden vrij. Vier: stop met militaire druk, ook in Libanon. Vijf tot zeven: investeringen, wederopbouw, bredere sanctieverlichting. Buitenlandse Zaken in Teheran, minister Abbas Araghchi, zegt erbij: als jullie ja zeggen, gaat de Straat binnen zeven dagen open. Voorstel via Qatarese bemiddelaars naar Washington gestuurd. Antwoord gekregen. En toen?
Advertenties
Trump zegt nee, op zijn Trumps
Donald Trump deed wat hij altijd doet. Voor de camera, op Truth Social, in een zin. They made a proposal but I rejected it. I reject it. Hij doopte de Straat zelfs om tot Trump Strait, zoals een projectontwikkelaar een toren naar zichzelf vernoemt. Achter de schermen zouden de Amerikanen volgens Wall Street Journal al hebben laten vallen dat de aanvallen na de midterms in november gewoon weer kunnen beginnen. JD Vance, Steve Witkoff en Jared Kushner zaten in juni nog aan tafel met Qalibaf en Araghchi, met Shehbaz Sharif als bemiddelaar. Het MoU lag er. Zestig dagen staakt-het-vuren, Hormuz tolvrij open, blokkade eraf. Weken later klapte het. Waarom? Omdat Washington zegt: eerst over je nucleaire programma praten. Teheran zegt: eerst de blokkade eraf. Twee treinen op hetzelfde spoor.
De Rode Zee is ook geen Rode Zee meer
En terwijl iedereen naar Hormuz kijkt, is de achterdeur ook dichtgetimmerd. Bab el-Mandeb is officieel niet dichtverklaard, geen UKMTO of IMO die een stempel zet, maar in de praktijk is het bezet gebied. Op 10 september viel Mokha, op 11 en 12 september Perim en de Hanish-eilanden. Dat eiland in het midden dat de Straat in twee vaargeulen splitst. De Houthi’s hebben de hele Jemenitische kust nu in handen, ze hebben op 20 juli al een marineblokkade tegen Saoedi-Arabië afgekondigd. Gevolg: het scheepvaartverkeer door de Rode Zee zit zestig procent onder het niveau van voor eind 2023. Twaalf procent van de wereldhandel gaat normaal door die slurf. Nu vaart iedereen om via Kaap de Goede Hoop, drieduizend zeemijl extra, tien dagen extra, dertig tot vijftig dollar extra per container, zeventig procent meer uitstoot. Xeneta zegt het droog: carriers zullen niet terugkeren in 2026.
Saoedi-Arabië verkoopt wel, maar met een omweg die stinkt naar paniek
Verkoopt Saoedi-Arabië nog olie? Ja. Maar kijk hoe. De East-West Pipeline, de Petroline van 1.201 kilometer van Abqaiq naar Yanbu, capaciteit zeven miljoen vaten per dag, ging op 11 september uit voorzorg dicht na drone-aanvallen. Op 22 september weer op laag debiet gestart, op 29 september weer laden in Yanbu. Export in augustus 2,45 miljoen vaten per dag, in september 5,4 miljoen. Het verschil? Een truc bij Sohar in Oman. Aramco laadt olie in Ras Tanura binnen de Golf, smokkelt het met kleine shuttle-tankers door Hormuz, en pompt het buiten de Golf over op grote tankers. Zestig miljoen vaten voor september en oktober alleen al, goed voor 1 tot 1,5 miljoen vaten per dag extra. Bestemming: China, Zuid-Korea, India, Japan. Niet Europa. Europa krijgt minder, want de veilige route via Yanbu en de SUMED-pijpleiding door Egypte naar de Middellandse Zee is nog instabiel. De Emiraten doen hetzelfde via Fujairah, 1,5 miljoen vaten per dag buiten Hormuz om. Totale Golf-export in september weer 16,33 miljoen vaten per dag, hoogste sinds de oorlog eind februari begon, tegen 19,51 in februari. Ze verkopen dus nog, maar de rekening van het omvaren ligt bij ons.
Van 72 naar 102 dollar en waarom dat nog meevalt
Voor de crisis kostte een vat Brent 72 dollar. Maart 2026: plus zestig procent in één maand, record. Begin juni: 94 dollar, plus 29 procent boven pre-conflict. Nu: 102,25 dollar Brent, 91,11 WTI. Dat is plus 41 procent voor Brent. Waarom geen 150? De Europese Centrale Bank noemt het zelf surprisingly restrained. Twee redenen. Eén: bypasses. Normaal 20 miljoen vaten per dag door Hormuz, nu nettoverlies 14 miljoen, soms 8 tot 9 miljoen als er even meer doorheen glipt. Twee: de markt prijst het als onderhandelingsblokkade, niet als permanente schade. Er zit een risicopremie op, geen paniekpremie. Maar let op: als die bypasses geraakt worden, zoals op 11 september, is er little cushion priced in. Dan ga je naar 125 tot 140 dollar. Dan wordt diesel in Nederland, Vlaanderen, Paramaribo en Kralendijk onbetaalbaar.
Advertenties
Jij doet versus jij bent en waarom Netanyahu daarin centraal staat
In deze video, in elk interview, zie je het patroon. Iran klaagt in termen van jij doet: jij blokkeert, jij bevriest tegoeden, jij bombardeert. Trump en Netanyahu antwoorden in termen van jij bent: jullie zijn onbetrouwbaar, jullie zijn terroristen, jullie zijn desperate retreat. Dat is geen toeval, dat is straatpsychologie op wereldniveau. Zodra je van gedrag naar identiteit gaat, kun je niet meer onderhandelen. Gedrag kun je veranderen, identiteit niet.
En hier komt het chagrijn. Netanyahu roept al dertig jaar hetzelfde. 1992 in de Knesset: Iran is drie tot vijf jaar verwijderd van een bom. 1995 in zijn boek Fighting Terrorism: drie tot vijf jaar. 2009: één tot twee jaar. 2012 voor de VN met die cartoon-bom: maanden, misschien weken. Altijd bijna. Net als bij Irak in 2003, waar de inlichtingendiensten dead wrong zaten over massavernietigingswapens die er niet bleken te zijn. De Iraq Survey Group concludeerde later: geen actieve programma’s meer. Maar de oorlog was er al. De prijs was er al. Nu weer hetzelfde riedeltje, alleen is het decor Hormuz.
Je kunt niet om hem heen in dit dossier. De eis over Libanon in het Iraanse pakket gaat direct over hem. Iran wil dat Trump Israël beveelt te stoppen tegen Hezbollah. Trump wil dat niet, kan dat niet, of durft dat niet. En dus blijft de fles dicht. Iedereen moet lijden omdat één man al dertig jaar van alles roept om uiteindelijk op dit punt te komen. Dat is het gevoel op straat in Rotterdam-Zuid als je de krant openslaat: weer hij, weer dreigementen, weer oorlogstaal.
De rekening ligt op de Maas
Wat betekent dit voor vrede en veiligheid? De IMO telde per half september tachtig aanvallen op koopvaardij rond Hormuz, 22 doden onder zeevarenden. UKMTO schat dreiging op SEVERE. JMIC meldt vier aanvallen in 72 uur begin oktober. De IRGC-marine onder admiraal Ali Ozmaei claimt de aanval op de Togo-vlag tanker Trend en zegt: elk illegaal schip wordt vernietigd. Veiligheid op zee is geen abstract begrip meer, het is een dagelijkse gok.
En de prijsstijgingen? Die landen hier. Brent plus 41 procent is diesel plus alles. Transport, verwarming, boodschappen. In Suriname en Caribisch Nederland waar alles per boot komt, tikt die Kaap-omweg dubbel door. In Vlaanderen en Nederland waar de haven van Rotterdam leeft van doorvoer, betekent minder schepen door Suez direct minder werk op de kades.
Dit is geen ver-van-mijn-bed-show in het Midden-Oosten. Dit is olie, Verenigde Staten, Iran, Israël, koppig vasthouden aan gelijk, dreigementen over en weer, en een straatritme dat zegt: als jullie daar niet toegeven, betalen wij hier. De Maas stroomt nog, maar de kranen in Hormuz en Bab el-Mandeb bepalen hoe hard.
Plaats een reactie