Rode Lijn Amsterdam: 200.000 mensen en de vraag wat Nederland met Israël te maken heeft
Op zondagmiddag 8 november 2026 kleurt het Museumplein in Amsterdam rood. De organisatie van de Rode Lijn-demonstratie spreekt van 200.000 mensen op de been. Het is de vierde Rode Lijn-demonstratie in Nederland. Eerdere edities trokken volgens de organisatoren meer dan 100.000 mensen in Den Haag in mei 2025, 150.000 in Den Haag in juni 2025 en zo’n 250.000 in Amsterdam in oktober 2025. De eis is steeds dezelfde: het kabinet moet harder optreden tegen Israël vanwege het geweld tegen de Palestijnen in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever. In Rotterdam voel je zo’n protest anders dan in een vergaderzaal in Den Haag. Op straat hoor je het in de voeten, in het ritme van een stoet die langzaam door de stad beweegt en in de stilte die soms valt als een naam wordt genoemd. De vraag die op de stoep ligt, is wat Nederland hier eigenlijk mee te maken heeft.
Wat er op het Museumplein gebeurde
De demonstratie begon rond 13.00 uur op het Museumplein en trok daarna door Amsterdam, onder meer rond het Vondelpark. De organisatie lag bij dertien organisaties, waaronder Amnesty International, Oxfam Novib, PAX en The Rights Forum. Veel deelnemers droegen rood als symbool van de rode lijn die volgens hen niet overschreden had mogen worden. AT5 meldde de opkomst van 200.000 mensen en schakelde de reacties onder de video uit, omdat de redactie verwachtte dat de discussie uit de hand zou lopen. Op straat was de boodschap helder: de demonstranten willen dat de regering de economische en politieke banden met Israël gebruikt als drukmiddel. Voor hen zijn vrede, veiligheid, menselijkheid en erkenning van leed geen abstracte woorden. Ze moeten landen in beleid en in geldstromen.
Overheidsgeld: geen hulp, wel miljarden aan wapenaankopen

Nederland maakt geen jaarlijks bedrag over als ontwikkelingshulp of begrotingssteun aan de Israëlische regering. Daar bestaat geen programma voor. Wat Nederland wel doet, en op grote schaal, is kopen. Volgens PAX heeft de Nederlandse overheid sinds 2020 minstens 2,36 miljard euro aan wapens gekocht bij de Israëlische defensie-industrie. Alleen al vorig jaar ging het om 1,13 miljard euro, en in de eerste helft van dit jaar om 163 miljoen euro. Dat is geen subsidie. Het is belastinggeld dat via Defensie-orders naar bedrijven als Elbit, Rafael en Israel Aerospace Industries gaat, in ruil voor materieel voor de Nederlandse krijgsmacht. Daarnaast financiert Nederland wel maatschappelijke organisaties in Israël, op de Westelijke Jordaanoever en in Gaza. Volgens een Nederlands rapport ging het in 2025 om 2,2 miljoen euro voor ngo’s in dat gebied. Dat geld gaat niet naar de Israëlische staat. Indirect loopt er ook Nederlands geld via de EU. Sinds 7 oktober 2023 is er volgens de Europese Commissie 298.150.419 euro aan EU-bijdrage gevraagd of toegekend aan Israëlische entiteiten, vooral via Horizon Europe. Israël betaalt zelf ook mee aan Horizon Europe, sinds 2021 bijna 1,7 miljard euro. De wapenexport de andere kant op is grotendeels opgeschort. Sinds 12 februari 2024 zijn er volgens PAX geen Nederlandse F-35-onderdelen meer naar Israël geëxporteerd.
Bedrijfsleven en consumenten: investeringen, beleggingen en invoer
Volgens De Nederlandsche Bank, via onderzoek van SOMO, bedroeg de Nederlandse directe investering in Israël in 2024 27,3 miljard euro. Alleen de Verenigde Staten investeerden meer. Tegelijkertijd investeerde Israël in 2024 44,9 miljard euro in Nederland. Nederland is daarmee de grootste bestemming ter wereld voor Israëlisch kapitaal. Dat komt volgens SOMO door belastingvoordelen, een groot verdragennetwerk en een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor holdings. Bedrijven als Teva, ICL Group, Elbit, Rafael en Check Point gebruiken Nederlandse vennootschappen als EU-hoofdkantoor. De Nederlandsche Bank wijst erop dat ongeveer de helft van de investeringen tussen Nederland en het Midden-Oosten via doorstroomvennootschappen loopt, bedrijven die vooral om fiscale of juridische redenen in Nederland staan. Daarnaast hadden Nederlandse financiële instellingen tussen januari 2021 en september 2024 20,2 miljard euro geïnvesteerd in bedrijven die actief zijn in of zaken doen met illegale Israëlische nederzettingen, volgens het rapport Don’t Buy Into Occupation. Grootste investeerder was ING met bijna 7,8 miljard euro, gevolgd door ABP en PFZW. In 2025 verkocht ABP al zijn aandelen in de 158 bedrijven op de VN-lijst voor nederzettingen, waaronder 368 miljoen euro in Caterpillar. Voor consumenten geldt: Israël exporteerde in 2025 voor ongeveer 2,4 miljard euro naar Nederland. Het merendeel is geen consumentenproduct, maar business-to-business: farmaceutica, machines, elektronica en halffabricaten. Het herkenbare deel is vooral vers: dadels, avocado’s, granaatappels, citrus en kruiden. Sinds 22 september 2026 geldt er in Nederland een verbod op goederen uit illegale Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever, Oost-Jeruzalem en de Golanhoogten.
Het dodental: 74.640 gerapporteerd, het werkelijke aantal ligt hoger
De cijfers die in het nieuws verschijnen, komen niet van Israël, maar van het Gaza Health Ministry, dat onder het de facto Hamas-bestuur valt. Israël betwist die cijfers. De VN, WHO en UNRWA nemen ze wel over, maar met de kanttekening dat ze ze doorgeven, niet zelf verifiëren. Volgens het Gaza Health Ministry zijn er op 8 november 2026 74.640 Palestijnen gedood in Gaza sinds 7 oktober 2023, en 175.947 gewond. Sinds het staakt-het-vuren van 10 oktober 2025 zijn er nog minstens 1.610 Palestijnen gedood. Op de Westelijke Jordaanoever gaat het volgens UN OCHA sinds 7 oktober 2023 om meer dan 1.100 doden, waaronder zo’n 240 kinderen. Het ministerie telt alleen doden die in een ziekenhuis aankomen of waarvan het lichaam is geborgen. Het telt dus niet mensen die nog onder het puin liggen of indirect zijn overleden door honger, gebrek aan medicijnen en vervuild water. Twee peer-reviewed studies in The Lancet laten zien dat de telling een ondertelling is. In januari 2025 schatte een analyse tot 30 juni 2024 al 64.260 doden door traumatisch letsel, terwijl het ministerie toen 37.877 meldde, een ondertelling van 41 procent. In februari 2026 schatte de Gaza Mortality Survey 75.200 gewelddadige doden in de eerste 16 maanden, terwijl het ministerie toen zo’n 49.000 meldde. Vrouwen, kinderen en ouderen maakten 56,2 procent van die gewelddadige doden uit. Trek je die correctie grofweg door naar vandaag, dan kom je voor directe, gewelddadige doden in Gaza alleen al uit op ruim 100.000.
Wat dit betekent voor Nederland
Als je alle bedragen bij elkaar legt, is Nederland economisch gezien een van de belangrijkste Europese partners van Israël. Critici, zoals PAX, SOMO en de organisatoren van de Rode Lijn, zeggen daarom dat Nederland geen neutrale toeschouwer is. De regering en andere commentatoren brengen daar tegenin dat het geen hulp is, maar handel en inkoop, dat een groot deel doorstroom is, en dat er maatregelen zijn genomen: wapenexport grotendeels opgeschort, F-35-onderdelen geblokkeerd, nederzettingsgoederen verboden, pensioenfondsen die afbouwen. Over de juridische kwalificatie lopen de oordelen uiteen. Een VN-onderzoekscommissie, de VN-speciaal rapporteur en Amnesty International hebben geconcludeerd dat Israël genocide pleegt in Gaza. Het Internationaal Gerechtshof oordeelde in januari 2024 dat er een reëel en dreigend risico op genocide was. Het Gerechtshof Den Haag oordeelde in november 2025 dat er een ernstig risico is dat Israël genocide pleegt, maar wees de eis af om alle wapenexport te stoppen. De Israëlische regering wijst de genocide-kwalificatie af en stelt dat Israël zich verdedigt tegen Hamas. Op straat leven heel verschillende gevoelens. Een deel vindt schaamte en protest terecht. Een ander deel vindt dat Nederland geen geld geeft om oorlog te voeren en dat de handel legaal is. Daartussen zit een middengroep: geschokt door het leed in Gaza, kritisch op de wapenaankopen, maar niet voor een volledige breuk. Wat vaststaat, is dat veel Nederlanders het eerste gevoel hebben, getuige de opkomst van 200.000 mensen. De Maas stroomt door Rotterdam, de stoet trok door Amsterdam, maar de vraag is dezelfde: wat moet de overheid doen in naam van vrede, veiligheid en menselijkheid?





Geef een reactie