Wijkraad Carnisse tegen Sinterklaas: subsidie stop, traditie en oorlog

De avond dat Carnisse ontplofte

Rotterdam, 29 oktober 2026. Het was dinsdagavond in het Huis van de Wijk aan de Texelsestraat. Wind van de Maas die door Carnisse-Zuidplein-Zuiderpark jaagt, TL-licht, zeven stoelen voor de wijkraad en een zaal vol ouders. Op tafel lag 1250 euro. Niet veel, net genoeg voor huur van de zaal, een beetje techniek, presentjes voor de kinderen. De stemming: vier tegen, drie voor. De bijdrage voor het Sinterklaasfeest ging eraf. Voorzitter Inge Pechler zei wat het beleidskader zegt: het feest maakt onderscheid naar kleur, het is niet inclusief, we zitten in een andere tijd. De zaal ontplofte. Stemmen omhoog, de voorzitter moest schorsen. Buiten op straat bleef het hangen. PowNed draaide de camera’s, de titel werd: Oprotten! In Carnisse sloeg de vlam in de pan en heel Nederland keek mee, want wat hier gebeurde is niet alleen Carnisse.

Wijkraad zonder wijk

Wie in Crooswijk woont herkent het meteen. Wijkraadsleden die geen raad beleggen met de wijk, maar de wil van de centrale gemeente komen opleggen. Sinds 2022 heeft Rotterdam geen deelgemeenten meer, maar 39 wijkraden. Ze worden gekozen met een opkomst die vaak onder de twintig procent zakt. Ze hebben weinig harde macht over woningbouw, verkeer of veiligheid, maar wel over symbolisch geld. Over een kerstboom, over een buurtbarbecue, over Sinterklaas. En juist daar wordt het persoonlijk. Het systeem is formeel democratisch gekozen, maar gevoelsmatig staat het ver van de straat. De bewoner kent de leden niet tot ze nee zeggen tegen iets wat dertig jaar vanzelfsprekend was. Organisator Arjan van Es, al meer dan dertig jaar het gezicht van de intocht in Charlois met de aankomst bij het Charloisse Hoofd, verwoordde het rauw: Ik laat me niet chanteren. Hem zou zijn toegevoegd: als je de Sint een kleurtje geeft, dan ga ik overstag. Of dat letterlijk zo is gezegd, doet er op straat niet toe. Het gevoel klopt. Het ritme van de straat is: wij organiseren het, wij kennen de kinderen, en jullie komen vertellen dat het niet meer past.

Nederland doet het subtiel

In Nederland gaat een verbod nooit met een bord op de deur. Het gaat via de subsidievoorwaarden. Niet: Sinterklaas is verboden. Wel: voldoet uw activiteit aan de uitgangspunten van inclusiviteit? Het besluit gaat over 1250 euro, maar de boodschap is groter. Dat is de Nederlandse manier. Geen decreet, maar een kader. Geen minister die iets afschaft, maar zeven mensen in een buurthuis die zeggen dat het niet meer van deze tijd is. Daarom voelt het als treiteren. Je kunt niemand aanwijzen, je kunt nergens bezwaar maken tegen een tijdsgeest. De boot meert nog wel aan, de Sint komt op 21 november alsnog naar Carnisse omdat andere financiers bijspringen, maar de steek is gezet. En elke wijk krijgt een andere uitkomst. In de ene wijk mag het nog, in de andere niet. Dat oogt versnipperd, maar het effect is overal hetzelfde: frustratie.

Van boosheid naar strijdbereidheid

En hier komt de straatenergie samen met de analyse die niet meer los te zien is van de grotere tijd. Op straat hoor je het vaker: we worden gefrustreerd gemaakt. En met een tevreden bevolking win je geen oorlog. Kijk naar wat er tegelijk loopt. Landelijk lezen we ineens over sneuvelbereidheid onder Nederlanders. Er zijn discussies over een nieuwe vorm van militaire dienstplicht in de toekomst. Er zijn de wat-als campagnes van Denk Vooruit: wat als de stroom uitvalt, wat als internet wegvalt, wat als de schappen leeg zijn en je zonder voedsel zit. We zien leden van het Koningshuis in militair uniform, in media en op sociale media, bij defensiebezoeken. Het zijn losse dossiers, maar in de beleving op straat vormen ze een lijn. Eerst wordt de traditie die rust geeft ondermijnd, dan wordt de bevolking ontevreden gemaakt, en vervolgens wordt die onvrede omgezet in paraatheid. Carnisse is geen oorlogsgebied, maar het mechanisme is hetzelfde. Als je thuis al het gevoel hebt dat je moet vechten voor een kinderfeest, ben je sneller bereid om te vechten voor iets groters.

Zwarte Piet weg is zwarte man weg

Dat het om inclusief zou gaan is flauwekul, zeggen bewoners hardop op de markt aan de Wolphaertsbocht. Want wat is er de afgelopen tien jaar gebeurd? Met het veranderen van het Sinterklaasfeest is zwart Nederland juist uit de Nederlandse cultuur verwijderd. Sinterklaas is de jeugd, daar begint Nederlanderschap. Daar begint het leren van liedjes, van verhalen, van wie erbij hoort. Zwarte Piet weghalen is ook de plek van de zwarte man weghalen uit de cultuur, terwijl de zwarte man er wel degelijk bij hoort. Nederland is mede door de zwarte man opgebouwd en rijk geworden tot wat het nu is, langs de weg van de slavernij, onder dwang. En laten we eerlijk zijn over de andere kant van die schepen. Waren de zogenaamde blanke zeelieden in totale vrijwilligheid aan boord? Wie de verhalen kent uit de 17e eeuw weet hoe jonge jongens in Rotterdamse kroegen dronken werden gevoerd om een kruisje te zetten bij een zielverkoper, om bij te komen op een VOC-schip op weg naar Afrika en door naar Indië. Dat was geen vrij contract, dat was ronselen, dat was afhankelijkheid, ziekte, dood. Twee vormen van dwang, twee bevolkingsgroepen die de stad en het land hebben gemaakt.

De Gouden Koets en de omkering

Het hoogste cultuurgoed, de Gouden Koets, mag niet meer rijden. Niet omdat het laagje bladgoud nep is en de naam massief suggereert, maar vanwege de afbeeldingen erop. Zwarte mannen en vrouwen, Javaanse mannen en vrouwen op het paneel Hulde der Koloniën. Men noemt het racistisch. Achterlijk, zeggen mensen in Carnisse, want het is juist culturele erkenning van twee bevolkingsgroepen die een belangrijk deel hebben geleverd om het Nederland te verkrijgen dat we vandaag kennen. Die erkenning die er vanuit de traditie was, is weggeveegd. Wat overblijft is een museumopstelling met uitleg. Dat noemen ze inclusief, maar op straat voelt het als uitsluiting op basis van ras en etniciteit. Alles wordt omgedraaid, vooral de definities. Emancipatie betekende ooit gelijkheid nastreven door racisme af te schaffen. Nu betekent het in de praktijk vaak het gelijke recht om op gelijke voet racist te mogen zijn tegen de eigen traditie. Ook emancipatie te noemen, zeggen ze dan cynisch.

2013, het jaar dat alles kantelde

Toevallig dat het beleid tegen Piet begon in 2013. Dat was ook het jaar dat je Hans van Baalen en Guy Verhofstadt op tv zag hoe ze de bevolking in Kiev aan het opruien waren tegen hun democratisch gekozen overheid. President Janoekovitsj koos toen liever de renteloze lening van 15 miljard uit Moskou dan het pakket van het IMF en de Wereldbank met harde eisen. Wat daar gebeurde was geen spontane revolutie, maar een regime change. Het begin van de oorlog in Oekraïne die nog steeds woedt. En terwijl dat grote schaakbord werd neergezet, werden wij hier beziggehouden met het Sinterklaasfeest. Twee verhalen, één jaar. In Kiev werd de soevereiniteit van een land betwist onder de noemer Europese waarden, in Nederland werd de soevereiniteit van een wijkfeest betwist onder de noemer inclusieve waarden. De methode is dezelfde: je komt niet met een leger, je komt met een kader, met mensenrechten, met een subsidiecriterium.

Carnisse laat het zien in het klein. De wind vanaf de Maas, de boosheid in de zaal, de straat die zegt: wij willen ons feest. En daarboven een bestuur dat zegt: jullie feest past niet meer. Het Sinterklaasfeest gaat door op 21 november, dankzij vrijwilligers en andere financiers, maar de vraag blijft hangen voor volgend jaar. En de grotere vraag blijft hangen voor het land: als alles wat verbindt langzaam wordt afgepeld onder het mom van inclusief, wat blijft er dan over om nog voor te vechten behalve frustratie zelf.