De nacht dat Brazilië kantelde op de stoep van de wereld
Rotterdam, 26 oktober 2026. Het is zondag 25 oktober 2026, acht uur ’s avonds in São Paulo en middernacht aan de Maas. In Rotterdam hangt motregen op de ruiten, de tram schuurt over de Coolsingel, en op een telefoonscherm flikkert een cijfer: 64.256.232. Dat is geen postcode. Dat is het aantal Brazilianen dat Luiz Inácio Lula da Silva opnieuw tot president heeft gemaakt. 51,79 procent tegen 48,21 procent voor senator Flávio Bolsonaro. De man die in de eerste ronde nog achter stond met 45,16 procent tegen 47,03 procent voor de zoon van Jair, trekt in de tweede ronde de hele wedstrijd naar zich toe. Het is de eerste keer in de democratische geschiedenis van Brazilië sinds 1985 dat de nummer één uit ronde één alsnog verliest in ronde twee. Dat is geen detail voor politicologen. Dat is straat ritme. Dat is iemand die op de grond ligt in de eerste helft en in de tweede helft toch opstaat en de wedstrijd beslist.
Congres tegen president, volk tegen beurs, straat tegen systeem
Wie alleen naar het bord boven de bar kijkt, denkt dat links nu regeert. Wie naar de zaal kijkt, ziet iets anders. De Partij van de Liberalen, de PL van de familie Bolsonaro, is met 121 zetels in de Kamer van 513 en 28 zetels in de Senaat van 81 de grootste partij in beide huizen geworden. Het hele linkse blok bij elkaar heeft 124 zetels. Evenveel als de PL alleen. Tel daar de conservatieve bondgenoten en de Centrão bij op, die pragmatische kliek die altijd met de macht meebeweegt, en er ligt een rechtse meerderheid die elke wet kan blokkeren.
Advertenties
Dat landt direct in tastbare gevolgen. Voor vrede betekent het dat de belofte om de Amazone te beschermen en de ontbossing te stoppen elke keer door een commissie moet waar de houtboeren en de soja-oligarchen zelf in zitten. Voor veiligheid betekent het dat politiegeweld in de favela’s niet met één decreet stopt. Voor menselijkheid betekent het dat de rechten van inheemse volkeren, van quilombola-gemeenschappen, van mensen zonder land, elke keer opnieuw bevochten moeten worden. Voor welvaart betekent het dat elke poging om honger naar nul te brengen, om de Bolsa Família te versterken, moet worden onderhandeld met mensen die hun geld verdienen aan hongerlonen. De verkiezing is gewonnen, het regeren moet nog beginnen. Dat is Rotterdams. Winnen op het plein is één, winnen in de gemeenteraad is twee.
Markten die juichen en markten die bloeden
Op 5 oktober, na ronde één, ging de beurs door het dak. De Ibovespa door de 200.000 punten, plus 8 tot 9,1 procent op één dag, de real onder de vijf per dollar. De verklaring van handelaren was eerlijk in zijn brutaliteit: een overwinning van Flávio zou strengere begrotingsdiscipline, privatiseringen en belastingverlagingen voor de oligarchen betekenen. Kapitaal houdt van dat verhaal.
Op 26 oktober, de ochtend na Lula’s overwinning, gebeurt het omgekeerde. De real future verzwakt bijna 10 procent tegen de dollar in de vroege handel in Azië, beursfondsen die Brazilië volgen in Japan en China verliezen 10 tot 14 procent. De markt had gerekend op een andere wereld. Die wereld kwam niet. Dat is geen abstracte grafiek. Dat is de prijs van rijst in een supermarkt in Recife, de prijs van kookgas in Belém, de vraag of een moeder in Manaus deze maand rondkomt. Wanneer de markt bloedt omdat het volk kiest voor meer staat, zegt dat meer over de markt dan over het volk.
Evangelische groepen, satanskerken en de strijd om de ziel
Brazilië is niet te begrijpen zonder de evangelische groepen. In 1980 was zes procent evangelisch, nu dertig procent. Assembleia de Deus, Universal, kerken die hele woonwijken bezetten met eigen zenders, eigen banken, eigen politici. In deze analyse, met een lichamelijke Rotterdamse straat energie, zijn delen daarvan verworden tot satanskerken. Niet omdat geloven verkeerd is, geloven is van het volk, maar omdat geloof wordt gebruikt als verdienmodel en als politieke zweep.
Hun leiders stonden massaal achter Flávio Bolsonaro. Hun theologie maakt een directe lijn naar de verachtelijke zionisten, naar een politiek project dat steun aan de staat Israël en in het bijzonder aan Satanyahu als een goddelijke plicht ziet. Voor hen is Netanyahu geen politicus met corruptiezaken aan zijn broek, maar een bijbelse figuur. In dit beeld, dat hier als mening en beeldvorming wordt neergezet, is er geen normaal menselijk kompas wanneer iemand aan de kant van Satanyahu staat. Het is niet te rijmen met preken over liefde en tegelijk een politiek steunen die bombardementen op Gaza goedpraat, die Palestijnen ontmenselijkt, die nederzettingen bouwt op gestolen land.
Die evangelische bank zit nu ook in het congres. Zij zullen de komende jaren de toon zetten over onderwijs, over abortus, over de vraag wie mag bestaan in het publieke debat. Daar tegenover staat een volk dat in de tweede ronde heeft gezegd dat het niet kiest voor de kerk als staat, maar voor de staat als beschermer van het volk. Voor milieu betekent dat alles: of de Amazone wordt gezien als grond om te rooien voor winst, of als longen van de wereld die bescherming verdienen.
De verachtelijke zionisten verliezen terrein, maar de strijd is niet voorbij
In dit verhaal is de internationale as duidelijk. Het kamp van Flávio Bolsonaro is het kamp van Trump, van Milei in Argentinië, van de evangelische lobby in Washington, van de oligarchen die Brazilië zien als wingewest. Dat kamp is nauw verweven met het kamp van de zionisten die in Netanyahu hun leider zien. Jair Bolsonaro wilde de ambassade naar Jeruzalem verplaatsen. Flávio zet die lijn voort.
Advertenties
Lula staat aan de andere kant. Hij haalde zijn ambassadeur terug uit Tel Aviv, noemde de oorlog in Gaza bij naam, zoekt de as met Zuid-Afrika, met Colombia, met de BRICS. Voor wie gelooft dat er redding nodig is van een wereld die richting afgrond gaat, is zijn overwinning meer dan een Braziliaanse aangelegenheid. Het is een signaal dat een volk, ook als de markten en de kansels ertegen zijn, kan kiezen voor vrede boven oorlog, voor menselijkheid boven winst.
Dat is waar Rotterdam in de tekst moet blijven liggen. Rotterdam kent de oligarchen die stukken stad opkopen. Rotterdam kent de predikers die zegenen tegen betaling. Rotterdam kent het gevoel dat een stem klein is tegenover geld. En toch, als genoeg mensen tegelijk naar het stemlokaal lopen, kan er worden gewonnen. Van de Maas tot de Amazone is dat voelbaar.
Wat justitie nog moet doen, in Brazilië en in Israël
Lula zelf weet wat justitie is. In 2018 zat hij in de gevangenis wegens corruptie in de Lava Jato-zaak, in 2019 kwam hij vrij, in 2021 werden zijn rechten hersteld omdat het proces niet deugde. Jair Bolsonaro zit nu zelf vast, 27 jaar, veroordeeld voor het beramen van een staatsgreep na zijn verlies in 2022. Hij mag tot 2030 niet meedoen.
Diezelfde spiegel is te zien in Israël. Netanyahu staat sinds 2020 terecht in drie corruptiezaken, Zaak 1000 om sigaren en champagne van miljardairs, Zaak 2000 om een deal met een krantenuitgever, Zaak 4000 om gunsten voor Bezeq in ruil voor positieve berichtgeving op Walla. Hij ontkent alles, de zaken slepen. De analyse hier is dat justitie daar moet doen wat justitie in Brazilië uiteindelijk ook deed: de macht controleren, hoe groot die macht ook lijkt. Dat is geen wraak. Dat is veiligheid voor de rechtsstaat. Zonder recht is er geen welvaart die blijft.
De wereld is niet gered. Geen enkele verkiezing redt de wereld. Maar een volk dat wijs kiest, wijs spreekt, zoals het Braziliaanse volk nu deed met deze omkering in de tweede ronde, geeft lucht. Het is het verschil tussen een stad die wordt verkocht aan projectontwikkelaars en een stad die wordt bewoond door haar mensen. Brazilië heeft het tweede gekozen. Dat is de kern van deze uitslag.
Geef een reactie