De Maas voelt het al waaien uit Brussel
Rotterdam, 13 oktober 2026. Het is maandagochtend 12 oktober. In Rotterdam draait de metro, de wind van de Maas duwt tegen de ramen op Zuid. Vijftig minuten verder ligt België plat. Geen trein van zondag 22.00 uur tot maandag 22.00 uur, geen les in Vlaamse scholen, geen vuilnis in Gent, geen volledig journaal bij VRT. Rond Brussel-Zuid hangt rook van barricades. Het is een nationale stakingsdag en die is niet toevallig gekozen. Een dag voordat premier Bart De Wever zijn State of the Union zou houden, legt zijn eigen land zichzelf stil. Niet omdat Belgen graag staken, maar omdat een rekensom niet meer klopt. Tien miljard.
Waarom dat gat van 10 miljard er is
België sleept al jaren een schuld mee groter dan de economie zelf. Meer dan 110 procent van het bbp, eind maart 706,6 miljard euro. Het tekort schommelt rond 5,2 procent, ver boven de Europese norm. De rente helpt niet. Eind september betaalde België 4,35 procent op tien jaar, 85 basispunten meer dan begin dit jaar. Dat heet in begrotingsjargon een sneeuwbal. Lenen om rente te betalen. Op straat heet het gewoon verzuipen.
De Arizona-coalitie van De Wever, N-VA, MR, Les Engagés, CD&V en Vooruit, kwam vorig jaar met 32 miljard aan maatregelen. Daar zaten 7,9 miljard aan terugverdieneffecten in, het idee dat arbeidsmarkthervormingen zichzelf terugbetalen. Het Monitoringcomité prikte die ballon in maart 2026 door. Het tekort zou maar met 7 miljard dalen en in 2029 nog steeds 35,8 miljard bedragen, 4,9 procent. De Rekenkamer noemde de begroting fragiel, met onzekere opbrengsten uit fraudebestrijding en meerwaardebelasting.
Advertenties
Europa dwingt nu tot extra werk. Minimaal 7,7 miljard is nodig om aan de uitgavenregels te voldoen. De Wever legt de lat op 10 miljard structureel tegen 2029. Hij stuurde een nota met 250 opties van het Planbureau rond. Geen plan, maar een menukaart. En elke grote hap wordt door minstens één partner geblokkeerd. Hij zei het zelf op 31 augustus, we moeten nog 10 miljard vinden en iedereen zal het voelen.
Maandag 12 oktober, de straat spreekt terug
De vakbonden schreeuwden het al maanden. Hogere btw, automatische index onder vuur, ondergefinancierde openbare diensten, het is genoeg. Op piketten in Antwerpen op het Astridplein, voor de gevangenis in Dendermonde en in de gangen van de VRT stond dezelfde leus, voor investeringen, tegen de federale en Vlaamse besparingen, respectievelijk 10 miljard en 1,2 miljard.
Het was een staking van de openbare diensten, getrokken door ACOD. Treinen reden met 70 procent van de intercity’s, de helft van de lokale treinen en maar een op de vijf spitstreinen. De Lijn liet 39 procent van de bussen binnen. Ziekenhuizen draaiden op minimumbezetting. VRT schrapte programma’s.
Twee beelden liepen door elkaar. Het eerste is herkenbaar Rotterdams, direct en georganiseerd. Leerkrachten met rode jassen, bord omhoog, 12 oktober, wij komen op voor ons onderwijs. Verplegers voor het Sint-Pietersziekenhuis met de boodschap dat je publieke diensten niet ontmantelt zonder prijs. Het tweede beeld is grimmiger. Video’s van gisteren rond Brussel-Zuid tonen jongeren met maskers, politie met Politie Police op de rug, 110 arrestaties na de betoging van vrijdag. Vakbonden zeggen dat geweld niet van hen komt, maar de woede komt uit dezelfde bron, de kosten van levensonderhoud die knellen en een begroting die niemand meer begrijpt.
Wie gaat die 10 miljard betalen
Hier wordt beleid tastbaar. Nog geen akkoord, wel een lijst die laat zien wie koud kan krijgen.
De consument via de kassa. Btw plus 1 procent levert snel 3 miljard op. N-VA en CD&V noemen het een taxshift van arbeid naar consumptie, MR noemt het taboe, Les Engagés wil het alleen als arbeid goedkoper wordt. Op de markt voel je dit direct. Btw raakt de laagste inkomens het hardst. Daarom klinkt bij vakbonden, niet in onze zakken.
De werknemer via de loonstrook. België heeft automatische indexering, uniek in Europa. Stijgen de prijzen, dan stijgt je loon mee. Nu ligt op tafel om alleen nog netto te indexeren bij hoge inflatie, of te bevriezen. Je ziet het niet als belasting, maar je koopkracht daalt wel. Huur omhoog, loon niet. Dat is beleid dat landt in de keukenla.
De zieke via zorg. Groeinorm gezondheidszorg verlagen levert 3,3 tot 4,5 miljard op. Vooruit en Les Engagés vinden aftoppen onbespreekbaar. Daarnaast remgeld, het deel dat je zelf betaalt bij de dokter. Verdubbelen levert 696 miljoen op. En de verhoogde tegemoetkoming voor lage inkomens herzien. Minister Vandenbroucke wil opbrengsten terug in tandzorg en nieuwe medicijnen steken, N-VA wil het als echte besparing tellen. Een plan met een eigen risico van honderden euro’s dat 4,7 miljard zou opleveren geldt als politiek dood, maar dat het op de lijst staat zegt genoeg.
Advertenties
De ambtenaar en de gepensioneerde via de overheid zelf. MR stelt lean government voor, drie op de vijf vertrekkende ambtenaren niet vervangen, minder gerechtsgebouwen en stations, plafond op ziekteverlof, schrappen van speciale ambtenarenpensioenen. Pensioenen wegen zwaar. België gaf in 2025 ruim 69 miljard uit voor 2,67 miljoen mensen, gemiddeld 1749 euro netto. Nu wordt gekeken naar de top, pensioenen tot 16000 euro voor eurocraten niet meer volledig indexeren. Voor een gewone gepensioneerde voelt dat ver weg, maar het opent de deur.
De middenklasse met bedrijfswagen en flexi-job. Bedrijfswagen als loon belasten zou theoretisch meer dan 5 miljard opleveren, maar zou het loonbeleid van honderdduizenden veranderen. CD&V heeft het resoluut verworpen. Flexi-jobs kostten in 2025 al 500 miljoen aan misgelopen inkomsten. CD&V noemt het een aanslag op sociale zekerheid, N-VA een jobmotor. Minder flexi’s betekent ook minder handen in de horeca, in Antwerpen net als in Rotterdam.
En dan vermogen. Vooruit en Les Engagés willen belasting boven 500000 euro, MR en N-VA zijn fel tegen. Hier zie je dezelfde breuklijn als in Nederland. Moet de sterkste schouder meebetalen of moet de overheid eerst zelf vermageren.
Begrotingstekort is geen cijfer, het is wantrouwen
Wat deze Belgische herfst zo Rotterdams maakt is niet het bedrag, maar het gevoel eronder. Beleid wordt pas echt gevoeld als het onbegrip oplevert. De regering zegt, iedereen moet een inspanning leveren. De vakbond zegt, waarom altijd wij. Beide kunnen waar zijn en toch botsen. Als je al drie jaar hoort dat alles duurder wordt en dan hoort dat er nog 10 miljard bij moet bovenop 32 miljard, dan vraag je je af waar dat geld gebleven is.
Elke grote maatregel wordt door minstens één coalitiepartner geblokkeerd. Daarom wordt het geen grote klap, maar een tiramisu van laagjes, een beetje btw hier, een beetje remgeld daar, een beetje bedrijfswagen, en dan hopen dat 1,5 miljard groei op papier de rest dicht. Critici zeggen dat prognoses minder zeker zijn dan directe ingrepen.
De deadline is 13 oktober, vandaag. Dan moet het budget naar het parlement en naar Europa. De State of the Union van De Wever is al uitgesteld, er wordt openlijk over val van de regering gesproken. De wind van de Maas waait altijd twee kanten op, van Rotterdam naar Antwerpen en terug. Wat in België gebeurt is geen ver-van-ons-bed-show. Het is hetzelfde debat over koopkracht, over wie betaalt voor schuld die er al was, over of besparen op zorg echt besparen is. De Belgen hebben gisteren laten horen dat ze het niet pikken zonder slag of stoot. Nu moet de politiek laten zien of ze dat hoort, niet in een persconferentie, maar straks op een loonstrookje dat wel klopt.
Geef een reactie