DNB verplaatst goud naar Londen: waarom Nederlands goud weg uit VS en Canada

De nacht dat het goud stilletjes de Maas verliet

Rotterdam – Er is geen persconferentie geweest. Geen lintje dat werd doorgeknipt. Tussen maart en augustus 2026 is er voor ongeveer tien miljard euro aan Nederlands goud in alle stilte verplaatst. Niet met een schip over de Maas, maar met zwaarbeveiligd transport uit de kluizen van de Federal Reserve in New York en de Bank of Canada in Ottawa, rechtstreeks naar de kluizen van de Bank of England in Londen. De Nederlandsche Bank bevestigde het pas achteraf, nadat NRC en RTL er lucht van kregen. Eind maart zei DNB-directeur Olaf Sleijpen nog dat er geen enkele reden was om te twijfelen aan de solide afspraken met de Verenigde Staten, Canada en het Verenigd Koninkrijk. Vijf maanden later lag er 86 ton minder in Noord-Amerika. Voor de mensen die dagelijks op de kade in Rotterdam werken, is dat een bekend ritme: als het management zegt dat er niks aan de hand is, moet je extra goed opletten wat er s nachts op de terminal gebeurt.

Waarom ligt ons goud niet gewoon in Zeist

Nederland bezit 612,5 ton goud, goed voor zo’n 74 miljard euro. Daarvan ligt nu ongeveer 31 procent in het DNB Cashcentrum op defensieterrein Camp New Amsterdam in Zeist. De rest ligt verspreid. Die spreiding is geen toeval, het is een litteken uit de oorlog. Voor 1939 lag bijna alles in Amsterdam. Toen de Duitsers dreigden, werd er in allerijl goud naar Londen en New York verscheept. Toch kreeg de NSB-president van DNB, Meinoud Rost van Tonningen, het in 1941 voor elkaar om 145 ton dat nog in Nederland was naar Berlijn te laten rijden om Hitlers oorlog aan het Oostfront te financieren. Na de oorlog kwam het grootste deel terug, maar de les zat er diep in: leg nooit al je waarde op één plek in eigen land. Als je land bezet wordt, ben je in één klap alles kwijt. Daarom ligt ons goud al sinds Bretton Woods verspreid. Na 1945 moest het wel in Amerika liggen, want de dollar was inwisselbaar voor goud en New York was de kluis van de vrije wereld. Dat systeem is in 1971 geklapt toen Nixon de koppeling losliet, maar het goud is blijven liggen. Sindsdien is het een bewuste strategie geworden van risicospreiding.

De euro is geen goud, de euro is vertrouwen

Veel mensen denken dat die 612,5 ton de euro dekt. Dat is niet zo. De euro is nergens aan gekoppeld. Geen gram goud. Het is fiat-geld, de waarde zit in het vertrouwen dat jij, ik, de havenarbeider en de winkelier op de Hoogstraat er morgen nog een brood voor kunnen kopen. De waarde van de euro wordt bewaakt door de Europese Centrale Bank, niet door een kluis. Waarom houdt DNB dan toch voor tientallen miljarden aan goud aan? Omdat goud de airbag is. Als het vertrouwen in papiergeld wegvalt door hyperinflatie, oorlog of een totale financiële meltdown, dan is goud het enige dat iedereen in de haven van Shanghai tot in Paramaribo nog accepteert. Er zijn voor meer dan 1300 miljard euro aan bankbiljetten in omloop. Met 74 miljard aan goud dek je daar nog geen zes procent van. Je kunt dus niet naar Zeist rijden om je twintigje om te wisselen voor een klompje. Het goud staat op de balans als ultieme verzekering. Als de euro zakt, stijgt goud vaak. Dat houdt de balans van DNB overeind en dus het vertrouwen in het systeem.

Waarom Londen en niet gewoon alles naar Rotterdam

De vraag die elke Rotterdammer stelt is logisch: als je het niet vertrouwt in Amerika, waarom breng je het dan niet gewoon naar huis? Of naar de Maasvlakte, in een bunker naast de containers? DNB geeft daar een keihard handelsantwoord op. Londen is niet zomaar de hoofdstad van het Verenigd Koninkrijk, Londen ís de goudmarkt. Meer dan zeventig procent van alle fysieke goudhandel ter wereld loopt via Londen. Goud dat in Londen ligt kun je in een crisis binnen uren verkopen voor dollars of euro’s. Goud dat in Zeist ligt moet je eerst met gepantserd transport, met alle risico’s van dien, naar Londen brengen. Dat kost dagen en in een crisis heb je geen dagen. Daarnaast zegt DNB dat er te veel in de Verenigde Staten lag. Voor de verhuizing lag 31 procent in New York, 20 procent in Canada en maar 18 procent in Londen. Nu wordt dat evenwicht hersteld. Officieel heet dat het versterken van de crisisparaatheid. Onofficieel is het een rekensom van geopolitiek. Paul Buitink van Holland Gold, die in het BNR-filmpje aan het woord komt, zegt het direct: waarom zou je meer naar Londen brengen, breng het naar eigen bodem of naar Zwitserland. Zijn kritiek raakt de kern van het Rotterdamse straatgevoel: als je je eigen waarde niet in eigen handen durft te houden, van wie is het dan?

Donald Trump en de schaduw van Venezuela

DNB ontkent met klem dat de verhuizing iets te maken heeft met Donald Trump. Officieel gaat het niet over de Amerikaanse president. Maar op de Zuidas en in de wandelgangen van de Tweede Kamer gelooft bijna niemand dat. De Verenigde Staten hebben een geschiedenis van het inzetten van hun financiële macht als wapen. Rusland zag in 2022 driehonderd miljard aan reserves bevroren worden. Iran, Afghanistan en Libië overkwam hetzelfde. Met de International Emergency Economic Powers Act heeft een Amerikaanse president vergaande bevoegdheden om bezittingen van buitenlanders te blokkeren. De angst is dat Trump die bevoegdheden creatiever zal gebruiken dan zijn voorgangers. Dan is Londen op papier veiliger. Maar Londen is ook niet heilig. Vraag dat maar aan Venezuela. Dat land had 31 ton goud, bijna twee miljard dollar waard, bij de Bank of England liggen. Toen de regering-Maduro het in 2019 wilde terughalen, erkende het Verenigd Koninkrijk niet Maduro maar oppositieleider Juan Guaidó als president. De Bank of England bevroor het goud en zei: we wachten op de rechter. Jarenlange rechtszaken bij de High Court, Court of Appeal en Supreme Court volgden. Tot op de dag van vandaag heeft Venezuela zijn eigen goud niet volledig terug. De les is hard en tastbaar: ook het Verenigd Koninkrijk kan behoorlijk dwars zitten als je politieke kleur ze niet bevalt. Een conflict met Groot-Brittannië is net zo goed mogelijk als een conflict met Amerika. Alleen heeft Londen er economisch alles bij te verliezen om het goudcentrum van de wereld te verspelen, terwijl Washington heeft laten zien dat het sancties als handelswapen ziet.

Wat merk jij ervan in je baan en je portemonnee

Dit gaat niet over een paar goudstaven in een filmkluis. Dit gaat over veiligheid, over je baan in de haven, over de waarde van je loonstrookje. De haven van Rotterdam draait op vertrouwen in wereldhandel. Als centrale banken in stilte hun goud gaan verplaatsen, is dat een signaal dat het vertrouwen in de oude ankers – Amerika als veilige haven – dunner wordt. Dat raakt direct de handel, de euro-dollarkoers en dus wat jij betaalt voor benzine, voor je boodschappen, voor de huur. Als DNB in een crisis snel goud moet verkopen om de euro te stabiliseren, dan maakt het uit of dat goud in Londen ligt of in New York vastzit. Ligt het vast, dan kan DNB minder snel ingrijpen en voel jij dat in je portemonnee. De verhuizing naar Londen is daarom geen ver-van-mijn-bed-show voor economen, het is een verzekeringspolis die DNB afsluit op jouw koopkracht. Of het een wijze polis is, weten we pas als de storm echt komt. Wat we nu al weten is dat zelfs de meest behoudende club van Nederland, De Nederlandsche Bank, het nodig vond om stilletjes voor tien miljard aan goud te verhuizen. In Rotterdamse termen: als de boekhouder s nachts de kluis gaat verplaatsen, weet je dat hij onweer ruikt.