Hamas excuusbrief voor massamoord Gaza: Netanyahu wist van 7 oktober 2023

De ochtend dat de grens open lag

In Rotterdam heb je geen persbericht nodig om te voelen dat een verhaal scheef zit. Op de markt bij de Binnenrotte, in een volle tram naar Zuid, tussen Surinaamse, Antilliaanse en Kaapverdiaanse stemmen, hoor je het meteen: de zwaarst bewaakte grens ter wereld gaat niet vanzelf open. Het NOS-stuk 2630220 over de waarschuwing die Benjamin Netanyahu zou hebben gekregen voor 7 oktober 2023 komt laat. Haaretz bracht het op 8 september, op basis van een boek van Shlomi Eldar en Ruti Yuval, over een telefoongesprek van 45 minuten waarin de president van de Verenigde Arabische Emiraten waarschuwde dat Hamas-leider Yahya Sinwar iets groots voorbereidde. Daarvoor had Egypte al gewaarschuwd, drie dagen eerder, bevestigd door de voorzitter van de Amerikaanse commissie Buitenlandse Zaken. Eigen observatoren zagen het plan Muur van Jericho oefenen. Het beeld dat nu pas via NOS binnendruppelt, leefde op straat allang als vermoeden dat Hamas in dit dossier geen onafhankelijke tegenstander is, maar een bruikbare excuusbrief om Gaza opnieuw te kunnen treffen.

Waarschuwingen als wisselgeld: Haaretz, Hamas en Benjamin Netanyahu

De ontkenning uit het kantoor van Benjamin Netanyahu dat er geen gesprek met de VAE is geweest, is het vaste patroon. Wat opvalt is niet één gemiste melding, maar de stapeling. Egyptische inlichtingenchef Abbas Kamel zou tien dagen voor 7 oktober 2023 gesproken hebben over een angstaanjagende operatie. Een Egyptische functionaris zei tegen AP dat er meerdere signalen waren dat Hamas iets ongewoons plande. In Israël zelf lag het veroverde aanvalsplan al meer dan een jaar bij het leger. Toch bleef de officiële lijn dat Hamas vooral wilde besturen en was afgeschrikt.

Die lijn past bij een langere handel. In de jaren tachtig liet Israël Hamas groeien als tegenwicht tegen de PLO. Onder Netanyahu mocht er jarenlang Qatarees geld naar Gaza, met het openlijke argument dat een verdeeld Palestina beter te controleren is. Dat is geen complottheorie uit de kroeg, dat is uitgesproken beleid dat in Israëlische kranten zelf is gedocumenteerd. Als je een beweging jarenlang in stand houdt, financieel en politiek, dan kun je haar later niet presenteren als een volledig losstaande partij die je overvalt. Dan wordt ze onderdeel van je eigen calculatie. Op 7 oktober 2023 wordt die calculatie zichtbaar. De waarschuwingen worden gehoord en niet gebruikt, de reactie die volgt is geen afgemeten militaire operatie maar massamoord op burgers die als oorlog wordt verkocht.

De muur die blind werd gemaakt: IDF en 7 oktober 2023

De barrière rond Gaza werd neergezet als technologisch slot. Camera’s, radars, sensoren, op afstand bediende wapens op masten, een ondergrondse wand tegen tunnels. Het leger noemde het onneembaar. Hamas hanteerde een simpele methode: eerst het zicht wegnemen, daarna de doorgang forceren. Drones met kleine explosieven schakelden camera’s en communicatie uit, vervolgens werden met explosieven gaten gemaakt en met bulldozers verbreed. Binnen minuten waren er op tientallen plekken openingen.

Officieel heet dat conceptzia, een vastgeroest idee dat Hamas geen grote aanval wilde. In de praktijk betekende het dat jonge observatoren die het oefenen zagen, werden genegeerd, dat drie observatieballonnen buiten gebruik waren en dat pelotons kort daarvoor naar de Westelijke Jordaanoever waren verplaatst. Het IDF gaf later toe dat het falen compleet was. Dat woord dekt niet wat er daarna gebeurde in Gaza. Wat daarna gebeurde was geen gevecht tussen twee legers, maar het platleggen van woonblokken, ziekenhuizen, scholen en tentenkampen. Voedsel, water en medicijnen werden afgesneden. De term genocide valt daarom steeds vaker, niet als scheldwoord maar als juridische kwalificatie die internationale organisaties onderzoeken. Het verschil tussen oorlog en massamoord op burgers zit in het doelwit. Hier werd het doelwit de bevolking zelf.

Waarom NOS de straat niet meer bereikt

Een publieke omroep moet onpartijdig zijn, maar onpartijdig is niet hetzelfde als kritiekloos de termen van een leger overnemen. NOS presenteert Hamas doorgaans als zelfstandige terreurbeweging en de situatie in Gaza als oorlog. Daarmee verdwijnen twee cruciale lagen. De eerste laag is de politieke geschiedenis waarin Israël Hamas heeft laten bestaan en financieren als instrument om de Palestijnse politiek te splitsen. De tweede laag is de aard van het geweld nu. Wie elke dag spreekt over oorlog, terwijl er dagelijks beelden zijn van uitgehongerde kinderen en gebombardeerde wachtrijen voor water, verhult dat het om massamoord op burgers gaat.

Die manier van framen herkennen veel kijkers met wortels in Suriname en Caribisch Nederland uit een ander dossier. Bij de Decembermoorden op 8 en 9 december 1982 werden vijftien advocaten, journalisten, militairen en vakbondsleiders in Fort Zeelandia gemarteld en gedood. De krijgsraad veroordeelde Desi Bouterse daarvoor in 2023 tot twintig jaar. Nederlandse media hielden vast aan dat aantal van vijftien, omdat het juridisch is vastgesteld, terwijl een deel van de Surinaamse gemeenschap vond dat de bredere context van bemoeienis, Koude Oorlog en binnenlandse strijd nooit werd verteld. Of je het eens bent met die kritiek of niet, het gevoel dat selectie ook sturing is, blijft hangen. Dat gevoel neem je mee als je nu naar Gaza kijkt en hoort dat het om een oorlog zou gaan, terwijl de straat iets anders ziet. Vrede, veiligheid, menselijkheid en mensenrechten worden dan woorden zonder dekking.

Van Fort Zeelandia tot Gaza: wat Rotterdam voelt

Rotterdam is een handelsstad. Handel is hier niet alleen containers en contracten, het is ook het wegen van verhalen. Wat levert een verhaal op en wie betaalt de prijs? Leg Fort Zeelandia naast Gaza en je ziet hoe snel een officieel verhaal een bloedig spoor kan afdekken. In Paramaribo 1982 heette het een vluchtpoging, in Gaza 2023 heet het een oorlog tegen Hamas. In beide gevallen is de uitkomst dat burgers sterven terwijl de macht zegt verrast te zijn.

Voor lezers in Nederland, Vlaanderen, Suriname en Caribisch Nederland is de tastbare les dezelfde. Als je een beweging groot maakt, haar daarna als excuusbrief gebruikt en vervolgens een hele bevolking straft, ondermijn je vrede omdat je geen politieke oplossing wilt, ondermijn je veiligheid omdat je waarschuwingen als wisselgeld behandelt, en ondermijn je menselijkheid omdat je mensenrechten inruilt voor tijdswinst. Het straat ritme in Rotterdam, dat mengsel van directheid en wantrouwen tegen mooie praatjes, prikt daar doorheen. Benjamin Netanyahu bleef politiek overeind terwijl bijna alle veiligheidstoppers van die dag vertrokken, van minister van Defensie tot chefs van Mossad en Shin Bet. Haaretz brengt nu stukje bij beetje naar buiten wat Egypte en de VAE al zeiden. NOS volgt met vertraging en blijft hangen in het woord oorlog. De straat noemt het bij de naam: geen oorlog, maar massamoord op burgers, mogelijk gemaakt doordat Hamas nooit echt los heeft gestaan van de handel die eromheen werd gedreven.