Van Rushdie tot Yair Netanyahu: Iran vergeet nooit en vergeeft nooit

De jongen uit Miami die ineens geen lucht meer kreeg

Rotterdam – Het begon niet in Tel Aviv of Teheran maar aan de andere kant van de oceaan, in Hallandale Beach, net boven Miami. Daar woonde Yair Netanyahu, 35 jaar, zoon van de premier, onder de zon van Florida met twee man beveiliging van de Shin Bet achter zich aan. Hij deed zijn boodschappen, ging naar de gym, leefde het leven van een jongen met geld en een achternaam die deuren opent en tegelijk overal alarm doet afgaan. En toen kwam in december vorig jaar het bericht uit de eigen inlichtingendienst dat de lucht om hem heen te dik werd om nog vrij in te ademen. Iraanse agenten zouden zijn huis al weken observeren, zijn ritme noteren, zijn routine uittekenen zoals je in de haven een tanker volgt voor hij de Maas opgaat. Volgens de Amerikaanse zender Newsmax, bevestigd door Shin Bet zelf, was er sprake van een significant gevaar. Niet een dronken dreigement op X, maar een cel ter plaatse. De opdracht was duidelijk, inpakken was er niet bij, hij moest weg zonder zijn spullen en direct terug naar Israël. De man die dacht dat hij even vrij was in Amerika bleek gewoon een gevangene met een ander uitzicht.

Shin Bet bevestigt, Amerika kijkt toe en Rotterdam voelt de wind

Shin Bet geeft zelden commentaar op wie ze bewaken, maar nu wel. Er was significant gevaar voor Yair Netanyahu, dus is besloten hem met spoed terug te brengen naar Israël samen met zijn beveiligingsteam, was de letterlijke verklaring. Het is die zeldzame openheid die het verhaal geloofwaardig maakt. Dit is geen praatje van Channel 14, de huiszender van de familie Netanyahu waar Benjamin zelf maandag nog zei dat Iran had geprobeerd een van zijn zonen te vermoorden. Dit is de binnenlandse veiligheidsdienst die zijn handtekening zet onder een mislukte moord. En de almachtige FBI dan? De CIA dan? De vraag is naïef. Amerika beschermt geen buitenlandse premierszonen die toevallig in Florida wonen. Yair is geen Amerikaans protectee. Hij is een Israëlische burger met Israëlische bewaking op Israëlische kosten, al sinds april 2023 een hoofdpijn voor de kinderen in de Israëlische politiek die elke maand de rekening zien. Amerika’s rol was informeren en faciliteren, niet bewaken. Shin Bet zag de dreiging, waarschuwde Washington en haalde hun eigen man terug naar een plek waar je hem beter kunt afschermen dan in een open wijk in Miami waar iedereen met een huurauto en een verrekijker kan rondhangen. Het laat zien hoe de oorlog hier wordt uitgevochten, niet alleen met straaljagers boven Iran maar met schaduwmannen in een buitenwijk, werkgelegenheid voor professionele moordenaars die van Teheran naar Florida vliegen alsof het een zakenreisje is.

De Mozaïek doctrine en waarom het onthoofden niet werkte

Wie denkt dat je een regime verslaat door de kop eraf te hakken, heeft de les van de haven niet begrepen. Als je bij de Maasvlakte één kraan platlegt, draait de rest door. Dat is precies wat Iran sinds 2005 heeft gebouwd met hun Mozaïek doctrine, de defa-e mozaik. Bedacht door de Revolutionaire Garde onder generaal Jafari. Een gedecentraliseerd systeem met ingebouwde redundanties, lagen over lagen, elke regio zijn eigen commando, zijn eigen voorraad, zijn eigen beslissingsbevoegdheid. De gedachte is simpel en Rotterdams hard, je kunt ons bombarderen, je kunt onze leiders doden, maar de straat blijft draaien. En dat werd getest op 28 februari en 1 maart 2026, toen Amerikaans-Israëlische bombardementen opperste leider Ali Khamenei doodden. Staatsmedia bevestigde zijn dood in de vroege ochtend. Even dacht de wereld, dit is het einde van de Islamitische Republiek. Even dachten ze in Tel Aviv en Washington, we hebben de kop eraf. Maar het regime viel niet. Er kwam een interim leiderschapsraad en binnen dagen werd zijn zoon Mojtaba Khamenei naar voren geschoven als de nieuwe opperste leider. Of hij nog leeft en hoe gezond hij is, daarover wordt tot op vandaag gespeculeerd, Trump zei op 23 maart zelf, we have not heard from the son, we don’t know if he’s living. Maar de structuur bleef staan. De Mozaïek doctrine deed wat hij moest doen. En dat is de harde les voor wie denkt dat je met één raketaanval een land platlegt. Iran was voorbereid op deze actie en daarom is de oorlog niet afgelopen, maar juist dieper de straat in getrokken.

Van Rushdie tot Miami, Iran vergeet nooit

Als er één verhaal is dat bewijst dat het Iraanse regime geen grappen maakt met dreigementen, dan is het Salman Rushdie. Op 12 augustus 2022, 33 jaar na de fatwa van Khomeini in 1989, stak de 24-jarige Hadi Matar hem neer op een podium in Chautauqua, New York. Matar was nog niet eens geboren toen De Duivelsverzen uitkwam. Hij groeide op in New Jersey als zoon van Libanese immigranten uit een Hezbollah-bolwerk, radicaliseerde na een reis naar Libanon in 2018 en zijn Facebook stond vol met Khomeini, Khamenei en Qasem Soleimani. De beloning van 3,3 miljoen dollar van de 15 Khordad Foundation stond al die tijd gewoon open, als een vacature voor een moord. Khamenei zelf zei in 2017 nog dat de fatwa nog steeds bindend is zoals Khomeini hem heeft uitgevaardigd. Vijf dagen voor de aanslag publiceerde een Iraanse staatswebsite de fatwa opnieuw. De dader had geen direct bevel uit Teheran nodig. Dat is de kern. Iran hoeft geen commando te sturen, ze hoeven alleen maar te onthouden en een prijs op een hoofd te laten staan. De Amerikaanse minister Blinken zei het toen letterlijk, Iranian state institutions have incited violence against Rushdie for generations. Kayhan, de krant waarvan de hoofdredacteur door Khamenei wordt benoemd, schreef uren na de steekpartij duizend bravo’s voor de dappere man en zette er meteen bij, Trump en Pompeo are next. Die lijst gaat over Soleimani, gedood in 2020 door een Amerikaanse drone. John Bolton kreeg een moordcomplot van de Garde achter zich aan, Pompeo en Esper permanente bewaking. Het is die lange adem die Yair Netanyahu nu voelt. Als Iran zegt dat ze de zoon van Netanyahu willen pakken als vergelding voor de moorden op hun nucleaire wetenschappers tussen 2010 en 2012, voor Mohsen Fakhrizadeh in 2020 die met een op afstand bestuurd AI-machinegeweer werd afgemaakt, voor Seyed Razi Mousavi in Syrië in december 2023 en voor de zeven man van de Garde in het consulaat in Damascus op 1 april 2024, dan is dat geen loos dreigement. Dan is dat een schuld die ze open laten staan.

De zoon van de baas is altijd het makkelijkste doelwit

Het is geen zegen om Netanyahu’s zoon te zijn, dat blijkt maar weer. Hij is de gevangene van de acties van zijn vader. En daarin lijkt hij precies op de kinderen van grote maffiabazen met machtige vijanden. De logica is in elke wijk hetzelfde, of het nu in Charlois is of in Teheran. De baas zelf zit in een bunker, achter hekken, achter advocaten en achter een leger. Zijn zoon loopt op straat, gaat naar de winkel, post op Instagram, woont in een appartement dat je met Google Maps kunt vinden. Als je de vader niet kunt raken, raak je de zoon om de vader te breken, om hem naar buiten te lokken, om een boodschap te sturen. In de Siciliaanse maffia-oorlogen van de jaren tachtig viel de ongeschreven regel om familie te sparen, en toen werden vrouwen en kinderen doelwit. In Mexico doen de cartels nu hetzelfde. Wat Yair heeft, is precies dat. Hij erft de privileges, het geld, de connecties, maar hij erft ook de vijanden zonder dat hij er ooit voor gekozen heeft. Avner, zijn jongere broer die stil in Israël leeft, heeft er veel minder last van. Yair die in Miami dacht vrij te zijn, betaalt de prijs van een achternaam die in Teheran op een lijst staat. Het is maffiapraktijken, maar dan met vlaggen en straaljagers.

Wat dit kost aan de Maas en waarom de roep om het einde groeit

Dit is waar de analyse de straat raakt in Rotterdam. Deze walgelijke oorlog die al zo lang duurt, met massamoord in Gaza, aanvallen op Iran, wraak voor wraak, heeft hier tastbare gevolgen. Elke keer als er een generaal wordt geliquideerd in Damascus, elke keer als er een drone uit Iran richting Israël vliegt, gaat de prijs van aardolie omhoog. De haven voelt het direct, de raffinaderijen draaien duurder, de schepen liggen te wachten, de transportkosten stijgen en uiteindelijk betaalt de man in de wijk het aan de pomp en in de supermarkt. De veiligheid in onze eigen straten staat onder druk omdat de dreiging meereist, zoals we met Rushdie zagen en nu met Yair in Miami. Er is werkgelegenheid voor professionele moordenaars, maar geen werkgelegenheid voor vrede. De wind die over de Maas waait brengt geen frisse lucht maar de geur van kerosine en verbranding. En daarom groeit de roep, van Nederland tot Vlaanderen, van Suriname tot Caribisch Nederland, om het einde van deze walgelijke oorlog. Niet uit naïviteit, maar uit straatverstand. Want zolang elke moord op een wetenschapper wordt beantwoord met een complot tegen een zoon, en elke moord op een ayatollah met een mozaïek die gewoon doorvecht, is er geen winnaar. Alleen een straat die steeds leger wordt en een rekening die steeds hoger wordt. Het verhaal van Yair Netanyahu is dus geen roddel uit Miami. Het is een spiegel van hoe een eindeloze wraakcyclus ook hier in Rotterdam landt, in de portemonnee, in de onveiligheid, in de hoofdpijn die onze kinderen erven van leiders die niet vergeten en niet vergeven.