Stroomstoring Oud-Crooswijk legt Isaäc Hubertstraat bloot: oude kabels, rattenplaag

Oud-Crooswijk valt stil op het heetste moment van de dag

Rotterdam – De Isaäc Hubertstraat in Oud-Crooswijk ging woensdagavond op zwart terwijl de thermometer nog op 27 graden stond en de zon pas om 21:38 achter de Rotterdamse daken zou zakken. Geen koelkast die bromt, geen ventilator die draait, geen licht in de portieken waar de verf al jaren van de muren bladdert. Het is een straat van beton en baksteen tussen de Rotte en de Crooswijkseweg, waar de Maaswind normaal verkoeling brengt maar nu bleef hangen in de benauwde lucht. Bewoners stonden buiten, niet uit gezelligheid alleen maar omdat binnen niet meer te harden was. De stroomstoring was lokaal, precies wat Stedin een laagspanningsstoring noemt, maar de impact is allesbehalve klein als je met z’n allen in het donker zit te wachten tot er weer iets gebeurt.

Wat elektriciens aantreffen onder de straatstenen van Rotterdam Noord

De mannen die kwamen kijken om de storing te verhelpen spraken harde taal. De kabels onder de Isaäc Hubertstraat zijn verouderd, de isolatie is bros geworden en het hele net zou eigenlijk compleet vernieuwd moeten worden. Dat gebeurt niet, omdat het te duur is. Stedin zelf heeft in de investeringsagenda voor het verzwaren van het stroomnet Oud-Crooswijk pas ingepland voor de periode 2028 tot 2030. Tot die tijd wordt er gelapt en geplakt. Dat is de realiteit van de Rotterdamse ondergrond. De haven krijgt miljarden voor waterstof en walstroom, de Zuidas krijgt nieuwe trafostations, maar in de straten waar de funderingen al scheef staan en de huizen uit 1900 komen, ligt nog dezelfde koperen ader als vijftig jaar geleden. De energietransitie wordt bovenaan de Maas bedacht, maar onderaan in Oud-Crooswijk moet de bestaande kabel het nog even volhouden terwijl er steeds meer warmtepompen, airco’s en elektrische kookplaten op worden aangesloten. Dat wringt en op een avond van 27 graden knapt het.

Waarom de mannen uit de straat over ratten praten

Tussen de technische uitleg kwam een tweede verhaal naar boven dat iedereen in de straat herkent. Ratten. De mannen uit de straat vermoeden dat ratten mede in het spel zitten en ze wijzen naar de knaagschade die de elektriciens aantroffen. Ratten moeten knagen omdat hun tanden blijven doorgroeien en ze herken je aan de twee parallelle groeven in hout, plastic en kabels. Doorgeknaagde elektriciteitskabels kunnen kortsluiting en zelfs brand veroorzaken. Dat is geen folklore maar erkende schade die ongediertebestrijders dagelijks zien. Rotterdam kampt al jaren met een groeiende rattenpopulatie, van de kades van de haven tot de tuintjes van Crooswijk. Etensresten op straat, volle ondergrondse containers, de haringkraam op de hoek waar de meeuwen op afkomen en de geur van shoarma die uit de Zaagmolenstraat waait. De stad is handel, de stad is voedsel en waar voedsel is, is de rat nooit ver weg. Als die rat vervolgens de kruipruimte in duikt en zich door de oude kabelmantel heen vreet, is de stroomstoring geen technisch incident meer maar een gevolg van de manier waarop we in deze stad samenleven met de stadsnatuur.

Vergif mag niet meer en dat voelt iedereen in de portiek

Er wordt gezegd dat ze niet meer vergiftigd mogen worden en dat klopt grotendeels. Sinds de aanscherping van het beleid in 2023 mogen particulieren in Nederland geen rodenticiden meer kopen en gebruiken. De Europese regelgeving plaatst rattengif onder productgroep PT14 en alleen nog gecertificeerde bestrijders mogen het onder strikte voorwaarden inzetten. De reden is doorvergiftiging. Onderzoek van Wageningen University, het Dutch Wildlife Health Centre en CLM laat zien dat rattengif op grote schaal terechtkomt in dieren waarvoor het niet bedoeld is zoals vossen, marters, egels en roofvogels. Die eten een vergiftigde rat en sterven zelf ook. Het is een maatregel uit ecologisch oogpunt goed te verdedigen maar op de stoep van de Isaäc Hubertstraat voelt het als een wet die van bovenaf is opgelegd zonder alternatief dat werkt. Vroeger strooide de gemeente of de bewoner zelf een bakje gif in de kelderbox en was het probleem even weg. Nu moet er eerst aan preventie worden gedaan, moet alles dichtgemaakt worden met staalwol en weringsmateriaal, moeten bewoners zelf de containers schoonhouden en moet een professionele bestrijder komen met klemmen. Dat is duurder, trager en in een wijk met veel verhuur, tijdelijke bewoning en oude kieren praktisch onuitvoerbaar. De rattenplaag wordt daardoor niet minder maar zichtbaarder. En als de ratten zichtbaarder worden, worden ook de gevolgen zichtbaarder in de vorm van uitval van stroom.

Masada op de Zaagmolenstraat draait door als de rest stilvalt

Terwijl de straat donker bleef en bewoners wakker probeerden te blijven tot de stroom terug zou komen, kregen ze honger. De bestelling ging naar Masada aan de Zaagmolenstraat, anderhalve kilometer verderop maar in dezelfde Rotterdamse noordelijke long. Snackbar Masada is al jaren een begrip voor shoarma en Turks eten, de late-night plek waar bouwvakkers uit de haven, studenten, nachtwerkers en hangjongeren elkaar tegenkomen voor een kapsalon en een biertje. Juist omdat Masada wél stroom had en wél draaide, werd het verschil tussen de ene straat en de andere straat pijnlijk zichtbaar. De handel gaat door, de frituur blijft heet, maar twee straten verderop zit een hele buurt in het donker met een telefoon op vijf procent. Dat is Rotterdam ten voeten uit. De ene straat leeft van de handel en de ander wacht op de netbeheerder. De geur van knoflooksaus en verhit vet dreef de Isaäc Hubertstraat in terwijl de zon eindelijk onderging en de temperatuur binnen nog steeds boven de 25 graden bleef hangen. Het werd gezellig, zoals dat in Oud-Crooswijk snel gaat. Klapstoeltjes op de stoep, tassen met eten die van hand tot hand gaan, kinderen die met zaklampen spelen. De irritatie van 27 graden werd een vorm van saamhorigheid die je alleen krijgt als alles uitvalt.

Tot 01.00 uur donker en daarna is de rekening voor de bewoner

De storing duurde uiteindelijk tot 01.00 uur in de nacht. Pas toen ging bij iedereen tegelijk het licht weer aan, de koelkasten sloegen weer aan en de ventilatoren begonnen weer te draaien. Het leven gaat weer door, maar de nasmaak is bitter. Bewoners zeggen dat ze het flink waardeloos vinden en dat ze twijfelen of klagen zin heeft. Die twijfel is begrijpelijk maar juridisch is er wel degelijk iets geregeld. Volgens de landelijke compensatieregeling vastgesteld door de Autoriteit Consument en Markt heeft een huishouden met een kleine aansluiting tot 3×25 ampère recht op 35 euro vergoeding bij een storing tussen de 4 en 8 uur, en 20 euro extra voor elke 4 uur extra. Bij een storing van zonsondergang tot 01.00 uur zit je daar ruim boven. Stedin keert dat in theorie binnen zes maanden automatisch uit, maar in de praktijk moet je er vaak zelf achteraan. Dat is de tastbare vertaling van deze avond naar koopkracht. Een paar tientjes voor een avond zonder koeling, zonder veiligheid van verlichting, zonder thuis kunnen werken. Voor de haven is een stroomstoring een risico voor ketens en processen, voor de bewoner van Oud-Crooswijk is het direct verlies van voedsel in de vriezer, een slechte nachtrust voor een vroege dienst en het gevoel dat je buurt onderaan de investeringslijst bungelt.

Waarom deze ene straat het verhaal is van heel Nederland

Wat er in de Isaäc Hubertstraat gebeurde is geen incident maar een blauwdruk. Oude wijken in Nederland kampen met dezelfde combinatie van verouderde infrastructuur, een warmere stad door klimaatverandering, meer elektrische vraag en een ecologisch beleid dat goed bedoeld is maar lokaal niet wordt opgevangen. Rotterdam wil weerbare wijken bouwen en praat over de haven als motor van de energietransitie, maar de weerbaarheid begint bij een kabel die niet door een rat wordt doorgeknaagd. De veiligheid begint bij licht in de portiek. De koopkracht begint bij niet je eten hoeven weg te gooien omdat de stroom er weer uit ligt. De straatenergie van Oud-Crooswijk is dat mensen er samen het beste van maken, met een bestelling bij Masada en een biertje op de stoep, maar die energie kan niet verhullen dat het systeem onder de straatstenen versleten is. De wind van de Maas waait er nog steeds doorheen, de handel op de Zaagmolenstraat draait door en de stad blijft draaien, maar voor één nacht was heel duidelijk voelbaar waar de rek uit het net is.