Verlies van koopkracht in Suriname: de rol van de dollar en politiek

De Dollar Waait Door De Maas: Van Spangen Tot Paramaribo Voel Je De Klap

Rotterdam – De wind op de Maas snijdt altijd. Vandaag snijdt hij in je portemonnee. De dollar zakt, en dat voel je niet alleen op de wisselkoersen bij GWK op Zuid. Je voelt het aan de pomp in Feijenoord, in de Plus in Antwerpen-Zuid, en keihard in de warungs van Paramaribo-Noord. De haven draait door, maar de koopman telt zijn centen twee keer. Want als de USD niest, wordt de hele straat verkouden. Van de Waalhaven tot de Marowijne.

En waarom daalt die dollar nu structureel? Omdat de yuan, de roebel en de roepie nu meetellen ten koste van de dollar. China rekent olie af in yuan. Rusland verkoopt gas in roebel. India koopt olie in roepie. De BRICS-landen bouwen een eigen systeem naast SWIFT. Vroeger moest alles via de dollar. Nu niet meer. Elke deal in yuan is een deal minder in dollar. Elke roebel-deal is een nagel aan de doodskist van de USD-hegemonie. Dat is geen theorie, dat is de haven van Rotterdam die ziet dat er minder dollar-containers binnenkomen en meer directe yuan-transacties. De dollar wordt niet zwakker omdat hij ziek is, maar omdat de concurrentie nu meetelt.

Wat een zwakke dollar doet met je loonstrook in Crooswijk

Eerst het goeie nieuws, koopman-stijl. Olie wordt in dollars afgerekend. Zakt de dollar 10% tegen de euro, dan tank je in theorie 8% goedkoper. Je iPhone uit de Lijnbaan wordt 70 euro minder. Vakantie Miami? Hotel van 200 dollar is geen 182 euro meer, maar 167. De haven importeur wrijft in zijn handen: Chinese spullen via de containerterminal komen goedkoper binnen.

Maar dan de wijk-realiteit. Rotterdam leeft van export. ASML, Shell, Heineken, de hele Botlek: die verdienen hun brood in dollars. Wordt die dollar minder waard, dan krijgen ze minder euro’s terug voor dezelfde machine, hetzelfde vat, hetzelfde kratje. Gevolg? Winst omlaag, bonus omlaag, cao-onderhandeling stroever. De timmerman uit IJsselmonde die bij een toeleverancier werkt, ziet zijn overuren verdampen. De veiligheid van je baan zit vast aan een munt die wij niet drukken. Dat is de eerste tastbare klap: baan onzeker, loonstrook onder druk.

Suriname: Waar de dollar geen valuta is, maar zuurstof

Loop over de Centrale Markt in Paramaribo en je ruikt het direct. Alles is dollar. Spaar je SRD? Ben je gek. Je matras, je winkel, je goudverkoper: USD. Dat is geen keuze, dat is overleven na 40 jaar monetaire ellende. Dus als de dollar 20% koopkracht verliest tegen de euro, dan verliest de Surinamer 20% koopkracht, punt.

Want Suriname verdient dollars met goud en olie, maar koopt spullen in euro’s uit Nederland. Machine voor Staatsolie? Euro’s. Medicijnen uit het AZP? Euro’s. Melkpoeder voor je kind? Euro’s via de haven van Rotterdam. Zwakke dollar plus sterke euro is alles in de toko 20% omhoog. Dat is geen analyse, dat is je kassabon volgende maand. De veiligheid van je gezin zit in de vraag of je nog te eten hebt. Koopkracht is geen grafiekje, het is rijst of geen rijst.

Bouterse 2: Crisis door ALCOA, maatregelen voor morgen

Tijdens kabinet Bouterse 2 sloeg de crisis in. ALCOA vertrok. Suralco dicht. Duizenden banen weg in Para. De grootste dollar-machine van het land viel stil. Dat voelde je in elke wijk. Van Latour tot Koewarasan. Minder USD binnen, meer SRD-druk. De straat weet het nog: toen werd het zwaar.

Maar Bouterse 2 ging niet zitten. Er werden maatregelen genomen voor beter. Staatsolie kreeg ruimte. Nieuwe goudcontracten met Newmont Merian werden uitonderhandeld. De olie-aanpak voor de kust werd opgetuigd. De bosbouw werd strakker geregeld voor houtdollars. De Bosje Brug lag er al. De haven werd gebaggerd. Dat was zaaien. Zaaien in crisis-tijd.

De vruchten? Die komen niet in één dag. Die komen later. Dat weet elke koopman op de Beijerlandselaan: je investeert in de winter, je oogst in de zomer. Bouterse 2 was de winterregering. Ze kregen de klap van ALCOA, en ze plantten toch.

2020-2025: Santokhi-Brunswijk oogstte, en koos voor verarming

Toen trad kabinet Santokhi-Brunswijk aan. En wat gebeurde er? De oogst kwam binnen. Goudprijs door het dak. Houtprijzen recordhoog. Olieprijs klom na 2020 keihard omhoog. Merian draaide vol. Rosebel draaide vol. Staatsolie maakte winst en keerde dividend uit. De maatregelen van Bouterse 2 begonnen te renderen. De dollars stroomden het land binnen zoals sinds ALCOA niet meer.

Maar wat deed dit kabinet? Het koos bewust voor de verarming van het Surinaamse volk. Dat is wat de straat zegt. En de cijfers geven de straat gelijk. Er werd devaluatie-politiek gevoerd. SRD losgelaten van 14 naar 38 per dollar. In één klap. De dokter die 3000 SRD verdiende, ging van 214 dollar naar 79 dollar per maand. Dat is geen ongeluk. Dat is beleid. Devaluatie-politiek.

Tegelijk liet dit kabinet de dividenden niet terechtkomen bij de CBvS. Dat is de kern van de Dahoe-som 2020-2025. Imran Dahoe legde het bloot social media. Twee bonnetjes. Bonnetje A: Staatsolie dividend, belastingen, cash van Newmont en Rosebel. Bonnetje B: CBvS reserves. Jaar in, jaar uit tussen 2020 en 2025: A kwam binnen voor honderden miljoenen USD. B steeg niet mee.

Die dividenden hoorden bij de CBvS. Daar is de buffer voor je koopkracht. Daar is je import-dekking. Daar is je medicijn-voorraad. Maar ze kwamen er niet. Ze verdwenen. Bestolen. Door de overheid of wie dan ook, maar verdwenen onder verantwoordelijkheid van kabinet Santokhi-Brunswijk. Terwijl de goud-, hout- en olieprijzen piekten. Terwijl de vruchten van Bouterse 2 binnenkwamen.

Volksverlakkerij: “Bouterse” roepen terwijl de kas leegloopt

En wat deed het kabinet ondertussen? Constant de vorige regering roepen. “Bouterse dit, schuld dat.” Bij elke persconferentie. Bij elk probleem. Volksverlakkerij, zegt de marktventer op Tourtonne. Want ondertussen liep de eigen kas leeg. Niet door ALCOA. Niet door lage prijzen. De prijzen waren hoog. De oogst was binnen.

Maar de keuze was: devalueren, IMF binnenhalen, en de dividenden niet naar de CBvS sturen. Dat is geen pech. Dat is beleid. Beleid van verarming. De dividend van Staatsolie? Verpand aan de CBvS tot 2050 om schulden af te betalen. De royalty van Grassalco? Verpand.

Dus Suriname’s goud en olie betalen de rekening, maar de straat ziet niks terug. Geen brug. Geen weg. Geen havenproject. Alleen knippen, snijden, en de schuld bij Bouterse leggen. Terwijl de maatregelen van Bouterse 2 juist de dollars opleverden die nu verdwijnen. Dat is volksverlakkerij in het kwadraat.

IMF is maffia en de straat betaalt de tol

En dan het IMF. Voor de straat is het simpel: IMF is maffia. Ze komen binnen met een lening en een pistool op je slaap. Snijden in subsidie. Loonmatiging. Belasting omhoog. Alles wat de straat pijn doet. Ze noemen het “herstel”. De straat noemt het “afpersing”.

Onder Santokhi-Brunswijk werd die maffia binnengelaten. Terwijl de kas werd bestolen. Terwijl de dividenden verdwenen tussen 2020 en 2025. Terwijl de goudprijs op record stond. De maffia dicteert, de overheid voert uit, en jij betaalt. Je baan is onzeker, want de staat neemt niks meer aan. Projecten liggen stil. Je veiligheid is weg, want de politie heeft geen benzine voor de auto.

De straat zegt: onder Bouterse 2 zag je bruggen ondanks ALCOA-crisis. Sinds 2020 zie je alleen rekeningen van de IMF-maffia en bestolen kassen, ondanks goud, hout en olie-boom. Of dat politiek is? Nee. Dat is je kassabon.

Europa: dezelfde storm, dikkere dijken

Wij hebben de Maas, de ECB en 800 miljard reserves. Suriname heeft de Surinamerivier en moet bidden. Toch geldt Dahoe’s les ook hier. 2022-2025: Nederland harkte 35 miljard gasbaten binnen. Belastingrecord: 370 miljard. Staatsschuld steeg toch van 480 naar 520 miljard. Waar is die 75 miljard? Stikstof, asiel, rente, Oekraïne. Legaal uitgegeven.

Maar als de dollar klapt en de ECB 150 miljard verliest op USD-reserves, wie betaalt dan? Dan krijg je de Rotterdamse keuze: Of de havenarbeider levert loon in voor “concurrentiepositie”, of de aandeelhouder Shell levert dividend in. De politiek kiest.

Bouterse 2 koos in crisis-tijd voor zaaien. Santokhi-Brunswijk koos in oogst-tijd voor devalueren en verarmen. Dat is het verschil. En wie dicht bij de politiek zit, bloedt meestal als laatste. In Paramaribo heet dat “famiri fu”. In Brussel heet het “stakeholder-overleg”. Het resultaat op straat is hetzelfde: de ene wijk gaat erop vooruit, de andere op achteruit.

De straat wint altijd de rekensom

USD zakt. Jouw boodschappen in Brabant gaan eerst omlaag, dan omhoog als de rente klapt. Jouw baan in de Botlek wankelt als export duurder wordt. In Suriname gaat je rijst direct 20% omhoog. Dat is geen mening, dat is de koers van vandaag.

De nalatenschap van Bouterse 2 is dat Suriname durfde te zaaien tijdens de ALCOA-crisis. Dat is supergoed voor het zelfrespect van een volk. De prijs was schuld en inflatie, maar je zag de haven, je zag de brug, je zag maatregelen voor morgen.

De periode 2020-2025 laat zien: de vruchten kwamen binnen. Goud, hout, olie op record. Maar Suriname werd bestolen. Verdwenen dividenden die bij de CBvS hoorden. Bestolen onder verantwoordelijkheid van kabinet Santokhi-Brunswijk. Dat kabinet koos bewust voor devaluatie-politiek en verarming, terwijl het “Bouterse” riep bij wijze van volksverlakkerij. De IMF-maffia stond erbij.

De dollar is de wind. Je dijk is je politiek. En de straat, van Rotterdam-Zuid tot Combé, betaalt altijd de rekening van de wind én de dijk. Zet je bonnetjes naast elkaar zoals Dahoe deed tussen 2020 en 2025. Dan zie je wie er zaaide, wie er oogstte, en wie er stal. De haven liegt nooit. Je loonstrook ook niet.