De Maas kijkt toe terwijl de ranglijst kantelt
Rotterdam – De warme zomerse wind blaast vanaf de Maas de Crooswijkseweg op, langs de rolluiken die nog dicht zijn en de hangjongeren die bij het pleintje hun bijbaantje bespreken. Op het eerste gezicht klopt het plaatje: handel, haven, volk dat doordraait. Maar onder dat straatritme klinkt een ander geluid. Nederland is gezakt naar plek 22 op de KidsRights Index 2026. Van de 194 landen die KidsRights jaarlijks vergelijkt, bungelen we nu onder Litouwen en Thailand. En dat voel je, vooral in een stad als Rotterdam waar de kloof tussen koopman en kansarm in één metrohalte zichtbaar wordt.
Wat KidsRights meet en waarom plek 22 pijn doet
KidsRights is een Amsterdamse stichting, opgericht in 2003 door Marc Dullaert. Ze zijn geen overheid, geen VN, maar een waakhond met data. Elk jaar leggen ze 194 landen langs de meetlat: leven, gezondheid, onderwijs, bescherming en kinderparticipatie. Cijfers halen ze bij UNICEF, WHO en UNDP. Geen mening, alleen scores. En die score zegt dit jaar: Nederland levert in. De boosdoeners zijn keihard. Bijna 1 op de 7 Nederlandse kinderen heeft obesitas. Dat is meer dan ooit. Tegelijk stierven er in 2026 meer kinderen onder de vijf dan het jaar ervoor. Landelijk ligt de babysterfte op 3,96 per 1000 levendgeborenen. In Rotterdam-Zuid is dat verdubbeld naar 7,92. In asielzoekerscentra ligt het sterftecijfer drie keer hoger dan het landelijk gemiddelde. Dat zijn geen statistieken. Dat zijn lege kinderkamers in portiekflats waar de post zich opstapelt.
Advertenties
Overgewicht als stille sloper in de wijk
Overgewicht begint niet op de Crooswijkseweg, maar in de portemonnee. Ongezonde voeding is goedkoper dan een bak groente op de markt. Bewegen kost tijd en geld, en preventieprogramma’s bereiken de kinderen die het hardst nodig hebben vaak niet. Het gevolg trekt door de hele wijk. Kinderen uit lagere inkomensgroepen hebben vaker overgewicht dan hun leeftijdsgenoten uit Kralingen. Dat verschil zie je terug op het schoolplein, bij de huisarts en later in de haven waar jongens van zestien met een stagecontract al kampen met suikerziekte. Een gezonde nieuwe generatie begint met broodtrommels die gevuld zijn, niet met excuses. Zonder ingrijpen wordt overgewicht een erfelijke aandoening van armoede. En dat tast de stabiele bevolking aan waar elke stad op draait.
Jeugdzorg 2015: het moment dat het kantelde
Wie de nalatenschap van 14 jaar Mark Rutte wil wegen, komt uit bij 2015. Toen werd de jeugdzorg gedecentraliseerd. Gemeenten kregen de sleutel, maar ook de rekening. Het idee was zorg dichterbij, minder bureaucratie. De praktijk werd anders. Wachtlijsten groeiden tot achttien maanden. Verschillen per gemeente bepaalden of een kind hulp kreeg. Tegelijk moest de sector ‘efficiënter’. Private equity rook kansen en jeugdzorg werd, in de woorden van de SP, een melkkoe. In de Eerste Kamer waarschuwt men nu: de nieuwe wet is hooguit een papieren oplossing. Ondertussen knappen gezinnen. De overgang van 18- naar 18+ zorg is een ravijn waar jongeren in vallen. Jeugdzorg werd het vangnet voor scheiding, schulden en huisvestingsproblemen. Dat is niet waar het voor bedoeld was. Het resultaat landt op straat: minder veiligheid, meer overlast, meer kinderen die hun bijbaantje inruilen voor een dossier.
Rotterdam-Zuid als vergrootglas van Nederland
Als je wil weten hoe plek 22 voelt, ga je naar Zuid. Het Erasmus MC bevestigt het: armoede bepaalt hier wie leeft en wie niet. Ouders zonder vaste huisarts, zonder vervoer naar het ziekenhuis, zonder geld voor gezonde voeding. Kinderarts Nico van der Lely ziet infecties die met betere prenatale zorg voorkomen waren. De VN waarschuwde al jaren, maar de urgentie ontbrak. Dat is het mechanisme achter de cijfers. Geen actieve herinnering, wel passieve gevolgen. Een wijk die vecht voor verbeterde orde, maar steeds opnieuw begint bij nul omdat de basis ontbreekt. Gezondheid is geen luxeproduct. Als baby’s sterven door armoede, faalt de stad. En als de stad faalt, faalt het land.
Kabinet-Jetten en de rekensom die niet past
Op 23 februari 2026 werd Rob Jetten beëdigd als minister-president. Jongste ooit, eerste van D66, eerste openlijk homoseksuele premier. Het coalitieakkoord heet “Aan de slag!”. Daarin staat: beter investeringsklimaat, belastingvoordeel voor bedrijven, een nieuwe ‘vrijheidsbijdrage’ van burgers voor defensie. En daartegenover: bezuinigingen op sociale uitgaven, vooral gezondheidszorg. Werkloosheidsuitkering van 24 naar 12 maanden. Lagere uitkeringen voor wie niet kan werken. Pensioenleeftijd mogelijk naar 70. Jeugd en langdurige zorg liggen bij CDA-minister Mirjam Sterk, volksgezondheid bij VVD’er Sophie Hermans. Tot nu toe kwam er geen reactie op de KidsRights Index. De rekensom is simpel: KidsRights vraagt om investeren in preventie, armoede en zorg. Het kabinet-Jetten kiest voor bezuinigen op diezelfde zorg. Dat wringt in elke vezel van de Crooswijkseweg. Want als je bezuinigt op de basis, betaalt de straat de prijs in veiligheid en stabiliteit.
Welvaart zonder kinderen is lege handel
Scandinavische landen staan bovenaan de KidsRights Index. Niet omdat ze rijker zijn, maar omdat ze kiezen. Stevige preventie, brede toegang tot jeugdzorg, ongelijkheid actief bestrijden. Nederland heeft de haven, de handel, de koopman. Wat ontbreekt is de vertaling van welvaart naar de wijk. Plek 22 zegt: je kunt de Maas vol containers leggen, maar als je kinderen niet gezond opgroeien, heb je geen stabiele bevolking. En zonder stabiele bevolking geen verbeterde orde, geen veiligheid, geen nieuwe generatie die de handel overneemt. Dat is de tastbare les van dit rapport. Het gaat niet om een cijfer. Het gaat om de vraag of een land dat zichzelf progressief noemt, zijn kinderen kan beschermen. Nu is het antwoord: nee.
Soemo’s WijsNieuws 
Plaats een reactie